DEN MENSCH BESCHOUWD. 35 



kracht. De oceaan is een gemakkelijk middel van gemeenschap tus- 

 schen de verschillende werelddeelen en is het groote tooneel waarop 

 scheepvaart en wereldhandel zich bewegen; hij strekt verder tot ver- 

 blijf aan myriaden schepselen, waarvan velen den mensch tot voedsel 

 dienen. In den vorm van damp is het water de bewegende kracht 

 van het stoomwerktuig , dat meer dan eenig ander toestel heeft bijge- 

 dragen om het lot van den mensch te verbeteren, tijd en arbeid te 

 besparen en daardoor de beschaving te bevorderen. 



Zonder water zou de aarde voor menschen en dieren even onbe- 

 woonbaar zijn als hare getrouwe gezellin, de maan. 



Alvorens tot de beschouwing van het water in de natuur over te 

 gaan, zal het niet ongepast zijn om de voornaamste chemische en 

 physische eigenschappen dezer vloeistof kortelijk in het geheugen terug 

 te roepen. 



De oude wijsgeeren beschouwden het water als een der vier elemen- 

 ten. Eerst op het einde der vorige eeuw leerde men het kennen als 

 een e samengestelde stof, die ontstaat uit de vereeniging van twee en- 

 kelvoudige lichamen: waterstof en zuurstof. Cavendish toonde om- 

 streeks het jaar 1780 aan dat bij verbranding van brandbare lucht 

 (waterstof) in levenslucht (zuurstof) enkel water gevormd wordt. Reeds 

 vroeger was het optreden van water bij de verbranding van waterstof 

 door verschillende scheikundigen, o. a. door priestley, opgemerkt. 



Lavoisier, de groote hervormer der scheikunde, toonde in 1783 

 aan dat het water eene verbinding van waterstof en zuurstof is. Hij 

 trachtte de betrekkelijke hoeveelheden van beide gassen te leeren ken- 

 nen en ontleedde daartoe den damp daarvan door gloeiend ijzer. De 

 nauwkeurigste onderzoekingen op dit gebied werden echter verricht 

 door gay-lussac en a. von humboldt, die in 1805 bewezen dat het 

 water gevormd wordt door de vereeniging van juist twee maten wa- 

 terstof en ééne maat zuurstof, hetgeen in 1843 door dumas volkomen 

 werd bevestigd, die aantoonde dat, door waterstof over gloeiend ko- 

 peroxyd te doen stroomen, water ontstaat door de vereeniging van 1 

 gewichtsdeel waterstof en 8 gewichtsdeelen zuurstof. 



De samenstelling van het water kan men door de volgende proeven 

 leeren kennen. Wanneer een galvanische stroom door deze vloeistof 

 wordt geleid, dan wordt zij in hare beide bestanddeelen ontleed, 



