38 HET WATER, IN BETREKKING TOT DE NATUUR EN 



lil de scheikunde maakt men dikwijls gebruik van het water als 

 oplossingsmiddel. De hoeveelheden van verschillende stoffen , die in 

 esen zelfde gewicht water kunnen worden opgenomen, zijn echter zeer 

 verschillend. Terwijl sommige stoffen, zooals b. v. bijtende potasch en 

 soda, ijzerchlorid enz., daarin bijna in elke verhouding kunnen worden 

 opgelost, zijn er andere, zooals b. v. de metalen, zwavelzure baryt 

 enz. , die bijna als onoplosbaar daarin kunnen worden beschouwd. Tus- 

 schen beide uitersten vindt men allerlei overgangen. Niet alleen vaste li- 

 chamen , maar ook vloeistoffen en gassen worden door water opgenomen. 



Behalve van den aard van het lichaam , is de oplosbaarheid afhan- 

 kelijk van de temperatuur. Vaste lichamen zijn, met zeer enkele uit- 

 zonderingen, meer oplosbaar in warm dan in koud water. Bevat eene 

 oplossing zooveel van een lichaam als daarin kan worden opgenomen, 

 dan noemt men haar verzadigd. Bij bekoeling eener verzadigde oplos- 

 sing zet een deel van het opgeloste lichaam zich daaruit af, meestal 

 in den vorm van kristallen. 



De mate van oplosbaarheid van vaste lichamen in water wordt uit- 

 gedrukt door aan te geven hoeveel gewichtsdeelen der eersten in 100 

 deelen water kunnen worden opgenomen. Slechts weinige stoffen zijn 

 in warm water bijna even oplosbaar als in koud ; een bekend voor- 

 beeld hiervan levert het keukenzout op. Honderd gewichtsdeelen water 

 nemen bij 0° 35,7 en bij 100° 39,8 gewichtsdeelen daarvan op. Bij de 

 meeste stoffen is dit verschil echter veel aanzienlijker: 100 deelen 

 water lossen bij 0° op 3 en bij 100° 154 deelen gewone of potasch- 

 aluin. Enkele zouten zijn schijnbaar bij eene zekere temperatuur meer 

 oplosbaar dan bij eene hoogere: hiertoe behooren de zwavelzure en 

 koolzure soda, die bij omstreeks 32,°5 meer oplosbaar zijn dan bij 

 hoogere en lagere temperaturen. De aard van dit opstel laat echter 

 niet toe om daaromtrent in nadere bijzonderheden te treden. 



De oplossing van een vast lichaam in water kookt steeds bij eene 

 hoogere temperatuur dan zuiver water, terwijl het vriespunt daarvan 

 lager is gelegen. Meestal bevriest uit eene oplossing bijna zuiver wa- 

 ter , waarbij eene sterkere oplossing onbevroren terugblijft. Hierop be 

 rust eene methode die in noordelijke streken veelvuldig wordt gebruikt 

 om keukenzout uit zeewater af te zonderen. Men laat dit laatste in 

 vijvers bevriezen, verwijdert' do pekel, die onbevroren achterblijft, 

 en dampt die in bakken boven vuur verder uit tot ze kristallen van 

 keukenzout afzet. 



