DEN MENSCH BESCHOUWD. 39 



Daar vaste lichamen , wanneer ze in water zullen oplossen , eerst 

 den vloeibaren toestand moeten aannemen , en er bij den overgang 

 daartoe eene aanzienlijke hoeveelheid warmte wordt gebonden , zal er 

 daarbij eene verlaging van temperatuur ontstaan , die voor sommige 

 zouten zeer aanzienlijk is. Mengsels van zulke zouten met water wor- 

 den koudmakende mengsels genoemd en worden dikwijls door 

 natuur- en scheikundigen gebruikt. Mengt men 4 deelen water met 

 de daarbij geplaatste hoeveelheden van verschillende zouten , dan neemt 

 men de volgende verlagingen van temperatuur waar : 



5 salmiak en 5 salpeter. . . . 22° 



4 salpeterzure ammonia. . . . 20o 



1 chloorammonium 15o,2 



1 salpeterzure ammonia. . . . 14°,1 



1 chloorkalium 11°, 8 



1 salpeter , 10°, 6 



Alleen dan wanneer de oplossing vergezeld gaat van eene scheikun- 

 dige werking, die meer warmte doet ontstaan dan de verkoeling be- 

 draagt , die door het oplossen wordt ontwikkeld , zal zij van warmte- 

 ontwikkeling vergezeld gaan, zooals bij het oplossen van bijtende pot- 

 asch of soda in water. 



Sommige vloeistoffen , zooals olie , mengen zich niet met water ; andere 

 daarentegen , zooals alkohol en ether , mengen zich daarmede wel ; alkohol 

 en water kunnen in alle willekeurige verhoudingen worden gemengd. 

 Bij ether daarentegen bestaan hiervoor bepaalde grenzen ; honderd dee- 

 len water kunnen b. v. niet meer dan 10 deelen ether opnemen. 



De oplosbaarheid van gassen in water is zeer verschillend. Van 

 sommige , zooals zoutzuur , zwaveligzuur-anhydrid , is deze zeer aan- 

 zienlijk , van andere daarentegen , zooals zuurstof en stikstof, zeer ge- 

 ring. Men is gewoon de oplosbaarheid van gassen in maat uit te druk- 

 ken en zegt b. v. : ééne maat water neemt 500 maten zoutzunr , 40 

 maten zwaveligzuur-anhydrid, 0,014 maten stikstof op. De oplos- 

 baarheid van gassen in water vermindert met toenemende tempera- 

 tuur ; bij de kookhitte worden ze geheel uitgedreven , en insgelijks groo- 

 tendeels bij bevriezen. Wanneer de drukking vermindert , die door een 

 gas op het water wordt uitgeoefend, dan vermindert, daarmede even- 

 redig, ook de oplosbaarheid. Bousingault vond dat in hooge alpen- 

 meren zoo weinig lucht is opgelost, dat het leven der visschen daarin 

 onmogelijk wordt. 



