40 HET WATER, IN BETREKKING TOT DB NATUUR EN 



De meeste gekristalliseerde zouten bevatten eene zekere hoeveelheid 

 water dat met den naam van kristalwater wordt bestempeld. Bij 

 sommige bedraagt het kristal water meer dan de helft van het gewicht 

 van het zout: zoo bevat gekristalliseerde koolzure soda niet minder 

 dan 65 , aluin 45,5 p. c. kristalwater. Andere daarentegen , zooals keuken- 

 zout, salpeter enz. , kristalliseeren watervrij. Door genoegzame verhooging 

 van temperatuur wordt het kristalwater van alle zouten uitgedreven ; som- 

 mige verliezen een deel daarvan in droge lucht, ze ver weer en gelijk 

 men zegt. Andere zouten daarentegen trekken water uit de lucht aan, 

 ze vervloeien. 



Zuiver gedestilleerd water is eene reuklooze , smaaklooze en door- 

 zichtige vloeistof, die zich in dunne lagen ongekleurd voordoet, doch 

 in dikkere eene duidelijk blauwe kleur vertoont. Het is , even als alle 

 drupvormige vloeistoffen, slechts weinig samendrukbaar. Het bevriest 

 en kookt, onder de gewone dampkringsdrukking , bij standvastige tem- 

 peraturen, die men als de vaste punten 0° en 100° op den honderd- 

 deeligen thermometer heeft aangenomen. 



Bij het vastworden zet zich het water plotseling omstreeks 7 p. c. 

 uit, zoodat het soort. gew. van ijs bij 0° 0,918 bedraagt. Hierdoor 

 drijft dan ook het ijs in zeeën, rivieren en meren steeds aan de op- 

 pervlakte. Men heeft van de verbazende kracht dezer uitzetting van 

 het water bij bevriezen , partij getrokken om rotsen te verbrijzelen. 

 Vult men in den winter rotsspleten met water, dan zal, bij het be- 

 vriezen daarvan, het gesteente worden verbrijzeld. Hetzelfde verschijn- 

 sel geschiedt in de natuur op uitgebreide schaal en werkt krachtig 

 mede om de rotsen te doen verweêren. 



Wanneer het water aan eene aanzienlijke drukking is blootgesteld, 

 dan kan het zeer sterk worden afgekoeld zonder te bevriezen. Boüsin- 

 gault vulde, tijdens de belegering van Parijs in 1871, een holle sta- 

 len cilinder, die van zeer dikke wanden voorzien was, geheel met 

 water en bracht er toen een kogel in, om door het al dan niet rollen 

 daarvan bij het omkeeren te kunnen waarnemen of het water vast of 

 vloeibaar was. Hij sloot vervolgens den cilinder met een stevigen stop. 

 Op die wijze kon hij het water tot — 15o afkoelen, zonder dat het 

 vast werd. Bij het openen der stop echter ging het, daar het nu geene 

 drukking meer ondervond, terstond in ijs over. 



