DEN MENSCH BESCHOUWD. 48 



gronden echter kan het water tot eene aanzienlijker diepte wegzinken. 

 Wordt er nu een put gegraven , dan dringt men spoedig door tot eene 

 aardlaag, die geheel met water doortrokken is; graaft men dan nog 

 dieper , dan wordt de put gedeeltelijk met water gevuld. Uit hetgeen 

 wij vroeger zagen omtrent het vermogen van water om verschillende 

 stoffen op te nemen , volgt , dat het welwater steeds onzuiverder zal 

 moeten zijn dan het regenwater , daar het in den bodem verschillende 

 oplosbare bestanddeelen aantreft , waarmede het wordt bedeeld. De aard 

 dier opgeloste stoffen zal tevens afhankelijk wezen van den bodem. 

 Reeds plinius' schreef voor 18 eeuwen: "Tales sunt aquae, qualis terra 

 per quain fluimt" (de aard van het water is afhankelijk van den bodem 

 waardoor het stroomt) , en deze uitspraak wordt door de tegenwoor- 

 dige wetenschap volkomen bevestigd. 



In de bovenste aardlagen vindt het water, dat uit de lucht neervalt , 

 aanzienlijke hoeveelheden koolzuur , grootendeels afkomstig van de ver- 

 andering die de plant endeelen , bij hunnen overgang in humusachtige 

 stoffen, ondergaan. Het lost dit gas in ruime hoeveelheid op en is 

 hieraan zijn frisschen smaak verschuldigd, dien het regenwater mist. 

 Koolzuurhoudend water is in staat om verschillende stoffen op te ne- 

 men, die in zuiver water onoplosbaar zijn, o. a. koolzuren kalk , kool- 

 zure magnesia, phosphorzuren kalk en sommige kiezelzure zouten. 



Wanneer een welput gegraven wordt in een bodem , die slechts weinig 

 oplosbare zouten bevat , dan is het putwater bijna even zoo zuiver als 

 het regenwater; dit is het geval op vele plaatsen op de heide. Zulk 

 water noemt men week of zacht. Graaft men daarentegen een put 

 in een bodem , die veel koolzure kalk of gips bevat , dan verkrijgt men 

 een welwater , dat rijk is aan dubbelkoolzuren en zwavelzuren kalk. Zulk 

 water wordt hard genoemd omdat het, om redenen die later zullen 

 worden vermeld , tot wasschen en koken ongeschikt is. Verder ontbre- 

 ken keukenzout , zwavelzure magnesia en chloormagnesium nooit in 

 het welwater. 



In oude, sterk bevolkte steden is de bodem op vele plaatsen met 

 den inhoud van riolen , privaatputten en andere ophoopingen van scha- 

 delijk vuil zoodanig doortrokken, dat het welwater aldaar zeer sterk 

 bedeeld is met organische stoffen en hunne ontledingsproducten , zoo 

 als salpeterzuur , salpeterigzuur , ammoniak enz. 



Bronwater, dat bij ons te lande weinig voorkomt, bevat in het 

 algemeen dezelfde bestanddeelen als het welwater; het verschilt even 



