78 HET WATER, IN BETREKKING TOT DE NATUUR EN 



spanning voort te brengen. Heeft hij eene zekere dikte bereikt, dan 

 is men genoodzaakt dien door middel van hamer en breekijzer af te 

 bikken , waardoor de ketel sterk wordt beschadigd. Men heeft dan ook 

 verschillende chemisch of mechanisch werkende middelen voorgesteld 

 om het vormen van ketelsteen te beletten , zonder dat men daarin 

 naar wensch is geslaagd. Laatstelijk is daartoe door den civil-ingenieur 

 capelle te Havre het leggen van een groot stuk zink in den ketel 

 aanbevolen. Het zink verdwijnt daarbij allengs geheel, en in plaats 

 van ketelsteen vormt zich een zwart drabbig bezinksel op den bodem 

 des ketels, dat gemakkelijk kan worden weggespoeld. 



Tot het wasschen met zeep gebruikt men liefst eene watersoort 

 die zoo min mogelijk kalkzouten bevat , bij voorkeur regen-' of rivier- 

 water. Zeep toch bestaat uit eene verbinding van verschillende vet- 

 zuren (stearine- , palmitine- , ole'ïnezuur) met potasch of soda. Lost 

 men deze in hard water op, dan vereenigen zich de vetzuren met de 

 kalk tot onoplosbare verbindingen, die, als een kaasachtig neerslag, 

 in het water ronddrijven en niet tot het reinigen medewerken; een 

 deel der zeep gaat dus nutteloos verloren , zoodat men bij gebruik van 

 hard water eene grootere hoeveelheid zeep noodig heeft om een even 

 sterk zeepsop te verkrijgen als bij zacht water. Van hoeveel invloed 

 de hardheid van het water op het gebruik van zeep is, blijkt uit het 

 volgende. Tot het afkoken of degommeeren der zijde, heeft men 

 te Lyon, volgens dupasquier, op elke 100 kilo zijde 18 kilo zeep noodig, 

 als men water der Saöne gebruikt , terwijl men 20 kilo noodig heeft bij 

 gebruik van Khönewater, 24 tot 30 kilo als men water uit den put 

 van Brotteaux neemt, en 35 kilo, wanneer men dat van sommige andere 

 putten daartoe aanwendt. 



Voor keukengebruik neemt men liefst een water dat zoo zacht 

 mogelijk is , bij voorkeur regenwater. Hard water levert , bij het zetten 

 van koffie of thee , een minder krachtig aftreksel op dan zacht water , 

 daar zich sommige bestanddeelen daarvan met de kalk tot onoplosbare 

 stoffen verbinden. Groenten, en voornamelijk erwten en boonen, kunnen 

 in hard water niet goed gaar gekookt worden , doordien de legumine 

 met kalk eene onoplosbare verbinding vormt, die zich op de boonen 

 afzet, waardoor deze, zelfs bij lang voortgezet koken, hard blijven. 

 Toevoeging van een weinig koolzure soda tot het water, kan in dat 

 geval goede diensten bewijzen , daar de kalkzouten daardoor worden 

 neergeslagen. 



