84 IETS OVER HARMONISCHE TONEN. 



eerste, maar dat alle resonatoren achtereenvolgens medeklinken, som- 

 mige sterker, andere zwakker, *in den regel de eerste der reeks het 

 sterkst. Men hoort dus, terwijl de snaar voortdurend denzelfden toon 

 geeft , al de tonen der reeks : 1 , 2,3, enz. Heeft men nog andere 

 resonatoren, gestemd voor tonen buiten de bedoelde reeks, dan be- 

 speurt men bij het gebruik daarvan niets. Deze klinken niet mede. 



Uit dit onderzoek leiden wij af, dat de toon eener snaar een samen- 

 gesteld verschijnsel is , een mengsel van tonen , dat door middel dei- 

 resonatoren in zijne bestanddeelen of enkelvoudige tonen ontleed 

 wordt. Of vestigen wij onze aandacht op de beweging der snaar, dan 

 komen wij tot het besluit , dat zij geene enkelvoudige , maar eene 

 samengestelde, trillende beweging heeft. Want om den toon, wiens 

 trilingsgetal wij als eenheid aangenomen hebben, voort te brengen, 

 trilt de snaar in haar geheel , zoodat alleen de beide uiteinden betrek- 

 kelijk rustig blijven en het midden den grootsten uitslag heeft. Om 

 den tweeden toon voort te brengen, verdeelt de snaar zich in twee 

 gelijke deelen, die ieder afzonderlijk op dezelfde wijze trillen als de 

 geheele snaar volgens de zoo even aangeduide wijze. Daarbij blijft dus, 

 behalve de uiteinden , ook het midden in rust , d. i. er zijn drie knoop- 

 punten. 



Evenzoo verdeelt de snaar zich voor den derden toon in drie gelijke 

 deelen , waarbij vier knoopen en drie buiken ontstaan ; voor den vierden 

 in vier gelijke deelen, die zelfstandig bewegen, enz. Dit alles is reeds 

 eenigermate af te leiden uit de proefneming ten bewijze der eerste wet. 

 Nu evenwel, blijkens het, onderzoek met de resonatoren, de snaar al 

 deze tonen te gelijk geeft, moet zij ook al de daartoe vereischte be- 

 wegingen te gelijk volbrengen en is derhalve hare beweging samenge- 

 steld uit al de aangeduide enkelvoudige bewegingen. 



Oppervlakkig bespeurt het ongewapend oor niets van deze samenge- 

 steldheid van den toon eener snaar. Menigeen, die een geoefend oor 

 heeft en een liefhebber, misschien wel een beoefenaar is van de 

 muziek, haalt ongeloovig de schouders op en slaat enkele toetsen op 

 zijn piano aan, zeggende: dat is toch een c en dit een g en anders 

 niet. Inderdaad , in zooverre de toonhoogte alleen door den eersten 

 toon bepaald wordt , heeft hij , die aldus spreekt , gelijk , maar toch 

 bedriegt hij zich. Vooreerst zal hij , als zijne oplettendheid door aan- 

 wending van de resonatoren of op andere wijze eenmaal op het ver- 

 schijnsel is gevestigd, er licht in slagen, bij eene snaar, die hij laat 



