98 IETS OVEÏt DE REKENKUNDE IN DE OUDSTE TIJDEN. 



op wiskunstig gebied werd verricht. Waarschijnlijk is eene gebarentaal 

 de eigenlijke taal voorafgegaan en is het tellen toen geschied met be- 

 hulp der vingers en teenen , waarbij een vinger of teen de plaats van 

 een der voorwerpen vervulde wier aantal men bepalen wilde. Nu nog 

 is deze wijze van tellen bij onbeschaafde volken in zwang. Toen de 

 gebarentaal voor de spreektaal plaats maakte, ontstonden de telwoor- 

 den , en deze schijnen inderdaad in de vroegste periode der taaiformatie 

 te zijn ontstaan. Dit blijkt uit de groote overeenstemming der tel- 

 woorden bij volken tusschen wier talen verwantschap bestaat, eene 

 overeenstemming zoo groot, dat taalvorschers uit de vergelijking der 

 telwoorden in verschillende talen omtrent hare oorspronkelijke ver- 

 wantschap besluiten trekken. De groote overeenkomst der telwoorden 

 in de talen van volken die gedurende duizende jaren van elkander 

 gescheiden waren , bewijst duidelijk dat er een tijd was , waarin deze 

 scheiding nog niet tot stand was gekomen en dat toen reeds die tel- 

 woorden bestonden. Men heeft getracht de hooge oudheid der telwoorden 

 uit hunne etymologie te bewijzen, doch het is niet gelukt daarin stam- 

 woorden te vinden, en evenmin is men er in geslaagd aan te toonen 

 dat er eenige overeenkomst bestaat tusschen de drie eerste telwoorden 

 en de drie voornaamwoorden. Men heeft ook pogingen aangewend om 

 in de telwoorden symbolen terug te vinden van bepaalde hoeveelheden 

 van sommige dingen ; in dat geval zou b.v. twee door het woord 

 "vleugel", drie door "klaverblad", vijf door "hand" kunnen worden 

 weergegeven. Nu is, wel is waar, later bij de Indiërs zulk eene voor- 

 stelling van getallen door middel van woorden , zelfs bij wiskundigen , 

 stelselmatig geschied , maar het is slechts uit de talen van enkele weinig 

 beschaafde volken gebleken dat zulke plastische voorstellingen de oor- 

 sprong der telwoorden zijn. . Zoo wordt vaak in de Maleische talen het 

 getal vijf door "hand" , in een deel van Amerika elf en twaalf door 

 "voet een", "voet twee", uitgedrukt, omdat men, na aan de tien 

 vingers te hebben geteld, aan de teenen verder telde ; zoo heet twintig 

 "mensch" , en worden in sommige Afrikaansche talen "hoop" en "berg" 

 voor bepaalde telwoorden gebruikt. Volken intusschen van hoogeren 

 aanleg hebben reeds vroeg de namen der telwoorden zooveel mogelijk 

 losgemaakt van dergelijke concreete voorstellingen. Het spreekt van 

 zelf dat zich, bij het benoemen van een groot aantal van getallen, 

 spoedig de behoefte deed gevoelen een bepaald systeem te volgen : het 

 was toch onmogelijk voor elk een op zich zelf staand woord te vinden. 



