IETS OVEI', DE REKENKUNDE IN DE OUDSTE TIJDEN. 101 



als: 86789325178 uitsprak bij gebrek aan het woord inillioen. Hij 

 geeft dat weer als: zesentachtig duizend, duizend maal duizend, zeven- 

 honderd duizend maal duizend , negen en tachtig duizendmaal duizend 

 driehonderd duizend, vijf en twintig duizend, eenhonderd, acht en 

 zeventig ; terwijl de Indiër daarvoor zegt 8 kharva , 6 padma, 7 vyar- 

 buda, 8 köti, 9 prayuta, 3 laksha, 2 ayuta, 5 sahasra, 1 cata, 

 7 dacan , 8. Terwijl in de poezy der Indiërs getallen voorkomen , die 

 alle denkbare grenzen overschrijden, en in Buddhistische geschriften 

 nog namen voorkomen voor termen als m X 2 ' 2Ö waarin — mlO 7 , komen 

 bij homerus geen grootere getallen voor dan myriaden van myriaden, 

 en zochten de Grieken wel geheimen in getallen , maar slechts in 

 hunne eigenschappen , niet door hunne grootte. In de Joodsche letter- 

 kunde wordt, even als in de Heilige Schrift, zoo men op het oneindige 

 wil wijzen, gesproken van het zand der zee of de sterren aan den 

 hemel , die Jehova alleen kan tellen. 



Wij zagen dat bij het kiezen van een talstelsel alles aankomt op 

 de bepaling van het grondtal .r, en, theoretisch beschouwd, heeft elk 

 getal even veel rechten. Intusschen is het in de eerste plaats wen- 

 schelijk dat het systeem uit niet te veel elementen opgebouwd zij. 

 Ook vervallen sommige getallen als 7 en 11 , omdat men nooit de 

 dingen in zulke groepen samenvoegt. Het meest voor de hand liggen 

 de getallen 2, 3, 4, 5, 6, 10, 12 en 20. Kiest men een klein getal, 

 dan heeft men natuurlijk weinige namen voor de eenheden noodig, 

 maar om tot eene zekere grens te tellen , ook des te meer namen 

 voor de termen der schaal ; kiest men daarentegen een groot getal , 

 dan behoeft men meer namen voor de eenheden, maar om tot dezelfde 

 grens te tellen minder namen voor de termen der schaal dan in het 

 eerste geval. Zoo zou men in de stelsels 



3, 4, 5, 6, 10, 12, 20 

 om tot duizend te tellen 8 , 8 , 8 , 9 , 12 , 13 , 21 

 » » millioen te tellen 15, 12, 13, 13, 15, 17, 24 

 telwoorden noodig hebben. Zelfs dus wanneer men tot millioen wilde tellen 

 zouden dus 4 , 5 en 6 om bovengemelde reden de voorkeur verdienen boven 

 10 , maar het spreekt van zelf dat de keuze van een klein getal het uitspre- 

 ken en schrijven van een groot getal zeer lastig zou maken. De oudere 

 volken brachten natuurlijk dergelijke beschouwingen niet in rekening. 

 Zij volgden eenvoudig den weg die het meest voor de hand lag, en 

 dan bood de natuur hun van zelf de getallen 5 , 10 , 20 aan. Alle vol- 



