IETS OVER DE REKENKUNDE IN DE OUDSTE TIJDEN. 103 



4- of Btallige stelsels niet zonder invloed konden blijven bij de vor- 

 ming der telwoorden. Bovendien zijn er andere oorzaken die eene re- 

 gelmatige vorming in den weg staan. Behalve toch de begrippen van 

 optelling en vermenigvuldiging, die. zooals wij zagen, op den voor- 

 grond traden bij de vorming der telwoorden , komen die der aftrek- 

 king en deeling eveneens in het spel en doen hunne werking gevoelen , 

 en zooals van zelf spreekt in verschillende talen op verschillende wijze. 

 Zoo wordt het getal achttien in het 



Latijn decem et octo (10 en 8). 



of duo de viginti (20 min 2). 



Griekscn ' oy.zu-y.oLl-Szy.ot. (8 en 10). 



Fransen dix-huit. 



Duitsch acht-zehn. 



Bas-breton tri-omch (3 X 6). 



Welsh deu-naw (2X9). 



Azteeksch caxtulli-om-eq (15+3). 



genoemd. Van de eerste vier talen , waarin het decimale stelsel wordt 

 gebruikt, is de naam "decem et octo," "dix-huit" normaal gevormd. 

 Hoewel in het Griekscn en Duitsch de namen voor 8 en 10 in de 

 samenstelling duidelijk te herkennen zijn , zijn de woorden 'oxTw-x.at-^êxa 

 en acht-zehn abnormaal gevormd, omdat daarin de 8 de 10 vooraf- 

 gaat. Het spreekt van zelf dat het Latijnsch "duo de viginti" (twee 

 van twintig) abnormaal is , zelfs wanneer het twintigtallig stelsel ge- 

 bruikt werd. Dit systeem is van gebruik in het Bas-breton , het Welsh 

 en het Azteeksch, waaruit volgt dat de namen van 18 in deze talen 

 abnormaal gevormd zijn. 



De ontwikkeling van het schrift ligt even als die van de taal in 

 de diepste duisternis gehuld. Twee onderstellingen zijn hier te maken. 

 Het begin van alle schrift was de reproductie van bepaalde voorwer- 

 pen, en daaruit ontwikkelde zich het letterschrift, of dit laatste ont- 

 stond eerst na de ontwikkeling der klanken en begon met deze weer 

 te geven. Voor ons onderwerp is het cijferschrift van belang. In het 

 algemeen neemt dit onder alle talen eene bijzondere plaats in, te mid- 

 den van het gewone schrift. In de Egyptische hieroglyphen en in het 

 Chineesche schrift zijn de cijfers met het overige schrift gelijksoortig. 

 In andere talen echter zijn de cijfers geheel verschillend van het overige 



