IETS OVER DE KEKENKUNDE IN DE OUDSTE TIJDEN. 105 



de nieuwe Sanskriet en aan onze moderne cijfers. De teekens die uit 

 de verbinding der verticale strepen zijn ontstaan, zijn bijna onveran- 

 derd overgegaan in de geleerdentaal der Perzen tijdens de Sassaniden 

 en bij de Arabieren na de verovering van Perziè". Men heeft zich veel 

 moeite gegeven om in de Romeinsche cijfers en in onze moderne een 

 zeker aantal verticale en horizontale strepen terug te vinden , doch 

 zonder veel resultaat. Het is slechts van weinige cijfers zeker, dat zij 

 symbolische voorstellingen zijn ; zoo wordt in de Egyptische hiero- 

 glyphen 1000 door eene lotosbloem , het zinnebeeld der vruchtbaar- 

 heid, voorgesteld. 



Hetzij het cijferschrift vroeger dan, tegelijk met, of later dan het 

 gewone schrift is ontstaan , zeker is het dat de oorsprong daarvan , 

 die zoo als wij zagen geheel in het duister ligt , in de vroegste tijden 

 valt; want reeds op de allereerste inschriften vindt men cijfers. Dat 

 deze hun ontstaan zouden verschuldigd zijn aan de behoeften van den 

 handel is te meer onwaarschijnlijk, omdat nergens de practische be- 

 hoefte eeuigen vooruitgang heeft veroorzaakt noch in het cijfer- 

 stelsel noch in de rekenmethoden, getuige de Romeinen, die tot op 

 het einde toe zich van uiterst gebrekkige hulpmiddelen bedienden. 

 Terwijl bij de vorming der telwoorden bij alle volken dezelfde leidende 

 gedachte werkzaam geweest is, loopen de cijferstelsels zeer uiteen en 

 wijst het zelfs bij één volk op zoo verschillende beginselen, dat daaruit 

 op te maken valt hoe eerst langzamerhand de moeilijkheden werden weg- 

 geruimd. Een volkomen cijferstelsel vindt men eerst bij de Indiërs, die 

 voor getallenverhoudingen eene bijzondere begaafdheid bezaten; alle 

 anderen zijn slechts als voorloopers daarvan te beschouwen en voldoen 

 slechts gedeeltelijk aan de eischen , waaraan het stelsel moet voldoen , 

 namelijk: zoo kort en aanschouwelijk mogelijk elk getal voor te stellen 

 naar gelang het in het getallensysteem is ontstaan door middel van de 

 vier hoofdbewerkingen, waaraan men alle grootheden kan onderwerpen. 



Bij alle volken , wier cijfers wij kennen , werd het cijferstelsel in 

 overeenstemming gevormd met dat der telwoorden , dus naar het 

 stelsel 10 (behalve de Mexicanen, die een stelsel hebben op 20 berus- 

 tende). Steeds worden de getallen 1 tot 10, en de termen van de 

 schaal 100, 1000 enz., door eenvoudige teekens aangeduid, terwijl de 

 eenheden dikwijls door herhaling van het teeken 1 , eene streep , wor- 

 den voorgesteld. Nooit werd een samengesteld getal door een enkel 

 teeken voorgesteld, maar steeds in deelen \an verschillende orden ge- 



