108 IETS OVER DK REKENKUNDE IN DE OUDSTE TIJDEN. 



tot elkander te brengen, en overigens was men er op uit de bereke- 

 ningen zoo eenvoudig mogelijk te maken , en daartoe verdeelde men de 

 maten en gewichten zoo aanschouwelijk mogelijk. Bij de Romeinen 

 speelde de verdeeling in 12 eene hoofdrol , bij de Babyloniërs was het 

 getal 60 daartoe aangewezen. Zij verdeelden niet alleen hunne gewich- 

 ten en munten in 60 gelijke deelen, maar ook de graden aan den he- 

 mel , het uur van den dag , en elk dezer deelen wederom in 60 gelijke 

 deelen. Hunne opgaven omtrent de grootte hunner steden of van hunne 

 meren toonen aan dat dezelfde indeeling stelselmatig werd gevolgd. 

 Langzamerhand werd aan zulk een getal een diepere beteekenis ge- 

 hecht , en men meende het overal in de natuur der dingen terug te 

 vinden; de Chaldeeuwen schatten den tijd van de schepping dei- 

 wereld tot op den zondvloed op 20X60X60 jaren, den tijd van den 

 zondvloed tot op cyrus op 10X60X60 jaren, en hun sterrenkundige 

 tijdkring was 600 jaren. Allengs werden zulke getallen, hoewel geheel 

 subjectief gekozen, met een geheimzinnig karakter bekleed; zij golden 

 als heilige getallen en als van goddelijken oorsprong. 



De eenvoudigste wijze van optellen van twee hoeveelheden was waar- 

 schijnlijk die , waarbij men eerst zooveel eenheden nam , bv. steentjes 

 of maïskorrels, als de eerste hoeveelheid bedroeg-, en dan met de 

 tweede verder telde, tot dat men al die steentjes had gebruikt. Het 

 laatste getal was dan de som. De Grieksche en Latijnsche namen voor 

 het rekenen tlrirpi&tv — calculare (van -bwyoq — calculus ■= steentje) be- 

 wijst genoegzaam dat deze methode werd gevolgd. Dat de vingers ook 

 wel als dergelijke eenheden gebruikt werden, ligt voor de hand, en het 

 Grieksche woord 7riWa£stv (van irévra — vijf), dat ook wel voor reke- 

 nen gebruikt wordt, pleit daarvoor. Kinderen passen ze nog toe, en 

 onbeschaafde volken dragen dan ook wel voor handelsgebruik een 

 zakje met maïskorrels bij zich. Eene schrede verder was de optelling 

 van samengestelde getallen : men telde dan de eenheden , de tientallen 

 enz. der op te tellen hoeveelheden afzonderlijk op. Denkt men zich de 

 verschillende regelen bij het vormen der cijfers gevolgd, dan is het 

 gemakkelijk te begrijpen dat in oude tijden vaardigheid in het rekenen 

 als iets zeer bijzonders gold. Het kon niet anders of er moesten me- 

 chanische hulpmiddelen worden bedacht. Men stelde de eenheden , de 

 tientallen enz. door verschillende voorwerpen voor en kon dan met 

 9 voorwerpen voor eiken term der schaal elk getal voorstellen, en ver- 

 schillende getallen optellen. Het verschil van die voorwerpen kon ge- 



