140 WAT IS DE NATUURWETENSCHAP VOOR LEEKEN 



toriuin niet alleen tot stand kwam , maar ook van de noodzakelijkste 

 werktuigen werd voorzien. 1 



Thans vindt men in zeer vele plaatsen der Vereenigde Staten niet 

 alleen zeer geschikte gebouwen , maar schier alle zijn ook van de beste 

 hulpmiddelen voorzien en overtreffen in dit opzicht de meeste sterren- 

 wachten van Europa. De redenen hiervan moeten vooral gezocht worden 

 in de belangstelling die vele bemiddelde particuliere personen voor de 

 wetenschap hebben, en de belangrijke opofferingen die zij zich er voor 

 getroosten. 



Met uitzondering van Engeland , waar , zooals reeds is aangetoond , 

 zeer veel door leeken voor de wetenschap is en nog wordt gedaan, zijn 

 de meeste observatoria in Europa opgericht door den Staat , ten dienste 

 van het Hooger Onderwijs , en over 't algemeen worden daartoe en 

 voor de aanschaffing der noodige hulpmiddelen , de subsidiën met karige 

 hand toegedeeld. In Amerika zijn er daarentegen, even als in Engeland , 

 vele kapitalisten , die uit eigene middelen , ten dienste der wetenschap 

 die zij op prijs stellen , belangrijke verzamelingen van voorworpen of 

 kostbare instrumenten aanschaffen en belangrijke inrichtingen tot stand 

 brengen ter bevordering en verspreiding van nuttige kennis , soms ook 

 tot hulp en ondersteuning van het openbaar onderwijs. 



In 1872 ontving Prof. weisz te Weenen van regeeringswege de 

 opdracht om de voornaamste sterrenwachten en optische werkplaatsen 

 in Amerika te bezoeken , ten einde van zijne bevindingen partij te 

 kunnen trekken bij het bouwen van een nieuw observatorium, dat te 

 Weenen zal worden opgericht. Hij heeft aan die opdracht voldaan en 

 de resultaten van zijn onderzoek openbaar gemaakt. Uit zijn verslag 

 blijkt dat het wetenschappelijk personeel in Amerika niet voldoende is 

 om de bestaande observatoria naar eisch te bezetten en van de uit- 

 stekende werktuigen , die er voorhanden zijn , het meeste nut te trekken. 



Naar aanleiding van de mededeeling van Prof. weisz , wil ik hier 

 nog op een paar dezer door particuliere krachten tot stand gebrachte 

 inrichtingen kortelijk de aandacht vestigen. 



Het observatorium van Hamilton College, te Clinton , heeft eene be- 

 koorlijke ligging en bestaat uit een met beweegbaar koepeldak voorzien 

 gebouw, met twee zijvleugels en eene ruime voorzaal of entree, waar, 



1 Zie het verhaal hiervan in een opstel van mij , getiteld : De rnensch Jcan wat hij 

 wil, in den Practischen volksalmanak van 1863. Haarlem bij A. C. Kraseman. 



