EN WAT HEBBEN DEZE VOOTt HAAR GEDAAN? 147 



opgericht, is reeds melding gemaakt van vele die aan de plaatsbepaling 

 van sterren zijn dienstbaar gemaakt. 



Even zoo is daarbij ook reeds melding gemaakt van waarnemingen 

 betrekkelijk nevelvlekken en sterrenhoopen , die de wetenschap daaraan 

 is verschuldigd, alsmede van veranderlijke sterren , die meest door dilet- 

 tanten zijn opgespoord en waargenomen. Een reeds genoemd predikant 

 in Oostfriesland, david fabritius , was de eerste die de aandacht ves- 

 tigde op de lichtveranderingen , die hij had opgemerkt bij de ster Mira 

 in den Walvisch. 



Tot dus verre heb ik de aandacht hoofdza%elijk bepaald bij de ster- 

 renkunde , als dat gedeelte der natuurkundige wetenschap dat inzon- 

 derheid ondersteuning behoeft zoowel van geschikte waarnemingsplaatsen 

 en doelmatige instrumenten als van personen. 



Intusschen hebben ook andere deelen der natuurkunde veel aan hen 

 te danken , die bij andere werkzaamheden haar als dilettanten beoefenden. 

 Om niet te omslachtig te worden wil ik slechts een paar voorbeelden 

 hiervan aanhalen. 



Voor 200 jaar, het was in 1675, werd antoon leeuwenhoek de 

 ontdekker van een nieuwe wereld, niet door den telescoop buiten 

 de aarde, maar door het mikroskoop in onze onmiddellijke omge- 

 ving. Zonder geleerde opvoeding te hebben ontvangen , maar be- 

 gaafd met eene vurige zucht naar kennis, had leeuwenhoek als jon- 

 geling den lakenwinkel te Amsterdam, waarin hij als leerling werkzaam 

 was geweest , verlaten om zich te Delft te vestigen , waar hij eene 

 ondergeschikte, niet wetenschappelijke betrekking verkreeg, die hij ge- 

 durende 39 jaar trouw waarnam. Zijn vrijen tijd en guustigen aanleg 

 wijdde hij intusschen aan de vervaardiging van vergrootglazen en het 

 doen van onderzoekingen daarmede. Zijne geschiktheid om waarne- 

 mingen te doen en zucht tot onderzoek leerden hem met zijne mikros- 

 kopen , die hij allengs meer leerde volmaken en beter gebruiken, 

 verborgene natuurgcheimen ontdekken , die algemecne belangstelling 

 wekten. 



In 1675 kwam hij op don inval om een buisje mot stilstaand water 

 onder zijn mikroskoop te brengen , en met verbazing bemerkte hij in 

 dat water een tal van zonderlinge voorwerpen, die zich beurtelings 

 uitzetten en zamentrokken en zich vlug heen en weder bewogen. Weldra 

 overtuigde hij zich dat het levende wezens waren, diertjes die, voor 

 hot bloote oog onzichtbaar , onder verschillende vormen den waterdrop 



