152 WAT IS DE NATUURWETENSCHAP VOOR LEKKEN 



ïnct de bijzonderheden die daarbij plaats vinden; verder de verschillende 

 liehtverschijnsels , die soms bij dag of nacht in den dampkring zich 

 vertoonen , als kringen om zon en maan; bijzonnen en bijmanen; de 

 buitengewone donkerheid of helderheid van den hemel bij eene zuivere 

 doorzichtige lucht; de eigenaardige verlichting die wij soms bij de 

 voorwerpen opmerken; de Fata morgana of' luchtspiegeling; het Sint 

 Elmsvuur; de dwaal- of hiplichtjes; in 't kort alle buitengewone ver- 

 schijnselen of vreemde voorwerpen die ons voorkomen en door ons 

 worden waargenomen. 



Over het algemeen kan men zeggen , dat het bij het doen van waar- 

 nemingen bovenal van belang is nauwkeurig te letten op den tijd wan- 

 neer eenig verschijnsel wordt waargenomen, op de plaats waar het 

 zich vertoont, op den duur van het verschijnsel, die. natuurlijk in ver- 

 band staat met den tijd van 't ontstaan en verdwijnen , en eindelijk 

 op de bijzonderheden die er bij worden waargenomen. 



Het nauwkeurig bepalen van tijd, duur en plaats vordert eenige 

 oefening. De plaats van een punt aan den hemel wordt bepaald door 

 richting en hoogte. De richting is meestal vrij juist te bepalen , ten 

 minste als men zich op eene bekende plaats bevindt; de hoogte is 

 moeilijker. Gewoonlijk schat men een punt aan den hemel hooger dan 

 het werkelijk is. Bij nacht is een punt aan den hemel gemakkelijker 

 met juistheid te bepalen , door middel der sterren in wier nabijheid 

 het zich bevindt. 



De poolster , die licht te vinden en vrij algemeen bekend is , wijst 

 het noorden aan , en andere richtingen kunnen er gemakkelijk door 

 gevonden worden, maar zij wijst tevens eene bepaalde hoogte aan, die 

 gelijk is aan de breedte der plaats waar wij ons bevinden, in onze 

 gewesten 52 a 53 graden. Ook enkele andere sterren en sterrenbeelden , 

 zooals de groote Beer of de Wagen enz. ? zijn vrij algemeen bekend en 

 kunnen tot plaatsbepaling dienen. 



De tijd van eenig verschijnsel , dat is het oogenblik waarop het wordt 

 waargenomen , valt gemakkelijk te bepalen , vooral als men een horlogie 

 bij zich heeft. Moeilijker schijnt het echter den duur op te geven van 

 eenig snel voorbijgaand verschijnsel , b.v. van een vuurbol. Niettegen- 

 staande die duur soms weinige seconden bedraagt , wordt er niet zelden 

 een merkelijk langere tijdduur voor opgegeven. Intusschen is het niet 

 moeilijk zich in het tellen van seconden te oefenen. Wanneer men een 

 voorwerp van eenig gewicht , b.v. een stukje lood , ophangt aan een draad 



