170 HENGELEN, EN WAT ER BIJ VALT OP TE MERKEN. 



Eene niet minder belangrijke vraag, wier beantwoording op de levens- 

 manier en voedingswijze der vissehen steunt, is die, in hoeverre deze 

 invloed uitoefenen op het zuiverh ouden der wateren , en dit geldt voor- 

 namelijk voor de wateren , die op de eene of andere wijze door orga- 

 nische stoffen verontreinigd worden, bijv. die wateren, die door de 

 steden stroomen, waarop riolen en secreten uitloopen en die waarin 

 de overblijfselen uit sommige fabrieken geloosd worden. Die vraag is 

 niet gemakkelijk te beantwoorden , en er dienen eene reeks van proef- 

 nemingen in het werk gesteld te worden eer men tot klaarheid kan 

 komen. Men kan wel met zekerheid aannemen , dat vele stoffen uit de 

 keuken, die door de riolen worden weggevoerd, bijv. brood, aardap- 

 pelen enz., door de vissehen, die met dergelijk aas gevangen worden, 

 bijv. de voorn , de platvisch , de blei en dergelijke zullen gebruikt 

 worden, maar het is niet uitgemaakt of deze en andere vissehen zich 

 met de menschelijke uitwerpselen , die het water zoo verontreinigen , 

 voeden. Met den hengel in de hand loopt men gewoonlijk die slooten 

 voorbij, waarin secreten uitloozen, maar toch merkt men dat de vis- 

 sehen zich wel in dien omtrek ophouden. Bij die plaatsen, waarbij de 

 boerinnen hun keukengereedschappen uitspoelen, is men zeker altijd 

 voorn , maar meestal van de kleinere soort , te vinden , op wie natuur- 

 lijk de roofvisschen weder azen. Zoo ook is de vraag van belang of 

 zij de eiwithoudende lichamen, die bijv. als product der beetwortel- 

 fabrieken in het water geraken, verbruiken en verteren al dan niet. 



Zeker is het, dat dergelijke uitvloeiselen van fabrieken in groote 

 hoeveelheid , vooral in meer stilstaande watereu , dit geheel en al be- 

 derven , zoodat er een walgelijke stank uit het water oprijst en dit 

 voor gebruik geheel en al ongeschikt wordt. Dat de vissehen dergelijk 

 bedorven water ontvlieden, zulks is gemakkelijk te begrijpen; maar 

 indien deze eiwithoudende stoffen nog niet in een staat van gisting of 

 rotting verkeeren, werkelijk tot voeding der vissehen kunnen strekken, 

 zoo zou het dunkt mij aangewezen zijn , dat men de vissehen door 

 kunstmatige voortteeling of door overplanting in de wateren waarin 

 deze fabrieken uitloozen , trachtte te vermeerderen , waardoor op een 

 allezins doelmatige wijze het water in den omtrek dier fabrieken schoon- 

 gehouden en gezuiverd kon worden. In den geneeskundigen raad van 

 Gelderland en Utrecht heeft zich onlangs nog het geval voorgedaan , 

 dat de inspecteur het uitloozen van dergelijke fabrieken in de rivier 

 nabij Tiel verboden had, op grond niet alleen dat het water erdoor zou 



