HENGELEN, EN WAT ER BIJ VALT OP TE MERKEN. 171 



bederven , maar ook de visschen uit den omtrek zouden verdreven worden. 

 Dit gevoelen werd naar mijn inzien terecht door een der leden be- 

 streden, die meende, dat de visschen juist in grooter aantal op deze 

 producten zouden komen azen, en dus de vischrijkheid er eer door be- 

 voordeeld dan benadeeld zou worden. Van hoeveel belang de juiste 

 beantwoording dezer vraag voor den Staat en het fabriekwezen is , 

 kan men gemakkelijk begrijpen , maar men gevoelt hier de noodzake- 

 lijkheid van niet te theoretiseeren , maar de kwestie door juister proef- 

 nemingen op eene wetenschappelijke wijze uit te maken. Om nog eens 

 er op terug te komen, dat men vooral de visschen in den rijtijd niet 

 vangen moet, zij het mij vergund te wijzen op het al meer en meer 

 zeldzame voorkomen van den zeelt , deze zoo • nuttige en voedzame 

 visch, in sommige wateren. Gedurende den rijtijd is hij gemakkelijk 

 zelfs met de hand of het schepnet te vangen en kan dus licht door 

 ieder , die zulks doen wil , gegrepen worden ; maar welk een verba- 

 zenden invloed dit vangen op de voortplanting van dezen visch hebben 

 moet, kan ieder gemakkelijk beseffen. Wel bestaat er een verbod tegen 

 het zoogenaamde mooren of moorden, d. i. het afdammen der slooten, 

 waardoor de jongens heen loopen om het water troebel te maken en 

 zoo de visch, vooral den zeelt, te bedwelmen, die dan eene gemakke- 

 lijke prooi wordt, maar het vangen met de hand of met het schepnet 

 in den rijtijd schijnt niet verboden te zijn, en als men daarbij nagaat 

 op hoedanige wijze dat rijden of rijen dikwerf geschiedt , dat namelijk 

 verscheidene mannelijke individu's het kuitschietende wijfje met de 

 hevigste drift vervolgen, waarbij zij natuurlijk in zeer opgewonden 

 toestand geraken , dan kan men licht beseffen , hoe licht de visschen 

 in dergelijke omstandigheden te vangen zijn. Het is niet gemakkelijk 

 om het rijden der visschen waar te nemen , maar het best kan men 

 zulks in zoogenaamde goudvischvijvers doen , waar ik dikwerf in de 

 gelegenheid geweest ben zulks te zien. In sommige sluizen in wateren, 

 die niet veel bevaren worden , heb ik zulks , wat de baars betreft , ook 

 dikwijls opgemerkt , zoodat eene menigte individuen telkens halver- 

 wege uit het water kwamen ; maar men schreef dit verschijnsel meestal 

 toe aan het een of ander aas , dat daar in menigte aanwezig was en 

 waarop zij met geweld jacht maakten. Ik heb echter dikwerf den haak 

 bij zulk eene gelegenheid tusschen de scholen geworpen , maar gewoon- 

 lijk zonder succes. Men vergisse zich echter niet in die gevallen, waar 

 werkelijk geaasd wordt, bijv. aan de sluis te Muiden. Wanneer deze 



