OVER GOETHE'S VERDIENSTEN ALS ONDERZOEKER 

 DER ORGANISCHE NATUUR. 



DOOR 



Dr. H. HARTOGH HEUS VAN ZOUTEVEEN. 



"Es muss sich regen, schaffend haudeln, 

 Erst sich gestalten , dann verwandein , 

 Nnr scheinbar steht's Momente still; 

 Das Ew'ge regt sich fort in Allem , 

 Denn Alles muss in Nichts zerfallen, 

 Wenn es im Sein beharren will." 



Goethe. 



Onder de meest veelzijdig ontwikkelde geniën , welke het mensch- 

 dom ooit opgeleverd heeft, verdient wolfgang goethe een der eerste 

 plaatsen. Wanneer hij niet een der beroemdste dichters van den nieu- 

 weren tijd geweest ware, zouden zijne natuurwetenschappelijke onder- 

 zoekingen en ontdekkingen toch volkomen voldoende geweest zijn om 

 zijnen naam onsterfelijk te maken. Op verscheidene plaatsen van zijn 

 geschriften beklaagt hij zich bitter over de miskenning, welke die on- 

 derzoekingen bij zijne tijdgenooten vonden, over die bekrompen vak- 

 geleerden , die door al de boomen het bosch niet zien ; die zich niet 

 verheffen kunnen tot het begrip , dat aan de massa waargenomen af- 

 zonderlijke feiten algemeene oorzaken ten grondslag moeten liggen, en 

 dat het de plicht van den beoefenaar der natuurlijke geschiedenis is 

 om te trachten van de waargenomen feiten tot die algemeene oorza- 

 ken op te klimmen ; die niet inzien dat alle wezenlijke vooruitgang 



