206 over goethe's verdiensten als onderzoeker 



kunnen beoordeelen zonder zijn levensloop te kennen , is ook elk dier 

 en elke plant voor ons onbegrijpelijk , wanneer wij onbekend zijn met de 

 geschiedenis zijner ontwikkeling. "Als wij wezens," ("Gestalten") zegt 

 hij , "en vooral de organische beschouwen , dan vinden wij , dat ner- 

 gens iets blijvends, iets rustends, iets afgeslotens voorkomt, maar dat 

 veeleer alles in voortdurende beweging, is. Het gevormde wordt dadelijk 

 weder omgevormd , en wij moeten ons , als wij eenigzins tot eene levende 

 aanschouwing der natuur geraken willen, zelve even zoo bewegelijk en 

 vormbaar houden, naar het voorbeeld, waarmede zij zelve ons voorgaat." 



In 1786 verscheen goethe's Osteologie, waarin hij, onafhankelijk 

 van oken, die eerst in 1806, onafhankelijk van goethe, op dezelfde 

 gedachte kwam, het denkbeeld ontwikkelde, dat de schedel van den 

 mensen en van alle andere gewervelde dieren samengesteld is uit 

 eenige achter elkander gelegen wervels, welke zich van die, waaruit 

 de ruggegraat bestaat , slechts door de eigenaardige wijze, waarop zij 

 ontwikkeld zijn, onderscheiden. lin zijn Gedenkschriften (1790) verhaalt 

 goethe , dat hij , toen hij eens te Venetië op het zand van het Lido 

 wandelde , een schapenschedel op den grond zag liggen , op de meest 

 gelukkige wijze gespleten. "Deze schedel" , zegt hij , "bevestigde niet 

 slechts de groote , door mij reeds ontdekte waarheid , dat al de schedel- 

 beenderen vervormde wervels zijn, maar deed mij tevens het streven 

 zien van vormelooze organische stoffen naar eene trapsgewijze ver- 

 edeling en eene ontwikkeling, die er hoogere organen van maakt. Toen 

 werd te gelijker tijd mijn oud geloof weer levendig, door de proef 

 versterkt, dat de natuur geen geheim heeft, dat zij niet hier of daar 

 aan den oplettenden waarnemer openbaart ... Ik werd volkomen over- 

 tuigd , dat een universeele type , zich door gedaanteverwisselingen 

 verheffende, in alle organische wezens bestond; dat men die, op zekere 

 middelste trappen , gemakkelijk kon terugvinden in alle hare deelen , 

 en dat zij insgelijks daar moest ontdekt worden , waar zij zich be- 

 scheiden verborgen hield, zooals in haar hoogsten ontwikkelingstrap , 

 de menschheid." 



Hoe waar en juist het geniale denkbeeld van goethe , dat de schedel 

 slechts een aggregaat van vervormde wervels is, ook zijn moge, heeft 

 het tot in den laatsten tijd toe aan de geleerden in de practische toe- 

 passing vele moeilijkheden gebaard. Men kon het er namelijk volstrekt 

 niet over eens worden, uit hoeveel oorspronkelijke wervels de schedel 

 dan bestond. Geoferoy saint-hilaire telde er zeven, anderen vier, 



