212 over goethe's verdiensten als onderzoeker 



Volgens goethe ontstaat de vorm van elk organisme door de samen- 

 werking van twee tegenovergestelde krachten , waarvan de eerste , in 

 het organisme zelf huizend , de "centripetaalkracht 1 ' of "specificatie- 

 drift" de organische soort-vormen in de reeks der generaties steeds 

 gelijk zoekt te houden, en de tweede, de "centrifugaalkracht" of "meta- 

 niorphosendrift", "door de bestendige verandering der uitwendige voor- 

 waarden van bestaan voortdurend vervormend op de soorten inwerkt." 

 Het is niet moeilijk in deze twee krachten die beginselen te herken- 

 nen, welke de nieuwere natuurkundigen met de namen erfelijkheid en 

 aanj)assing onderscheiden. "Eene innerlijke oorspronkelijke gemeen- 

 schap", zegt goethe, "ligt aan alle organismen te gronde" (dit is de 

 erfelijkheid) ; "de verscheidenheid der vormen daarentegen ontspringt 

 uit de noodzakelijke betrekkingverhoudingen tot de buitenwereld , en 

 men mag daarom met recht eene oorspronkelijke , gelijktijdige verschei- 

 denheid en een onophoudelijk voortgaande vormverandering" (ümbil- 

 dung, dit is de aanpassing) "aannemen , om de evenzoo standvastige 

 als afwijkende verschijnselen te kunnen begrijpen." 



Dat goethe onder zijn metamorphose niet alleen de vormveranderingen 

 van de individu's , maar wel degelijk het ontstaan van soorten uit 

 andere soorten en van verschillende soorten uit ééne stam soort op het 

 oog heeft, dat zijn li UrbihV' niet beteekent een ideaal grondplan, vol- 

 gens hetwelk de soorten gebouwd zijn , maar een reëelen vorm , waarvan 

 zij de gewijzigde afstammelingen zijn, drukt hij o. a. zeer duidelijk 

 (in 1819) in de volgende zinsnede uit: "De triomf der physiologische 

 metamorphose vertoont zich daar, waar het geheel zich in familiën, 

 familiën zich in geslachten , geslachten in soorten , en deze weer door 

 andere afwijkingen tot de individualiteit toe scheiden , van elkander 

 verwijderen en zich omvormen. Geheel tot in het oneindige gaat deze 

 handeling der natuur, zij kent rast noch duur, maar kan ook niet 

 alles , wat zij voortbracht , bewaren en behouden. Wij bezitten immers 

 de duidelijkste overblijfselen van organische schepselen, die niet door 

 levendige voortplanting voortdurend behouden konden blijven. Daaren- 

 tegen ontwikkelen zich uit de zaden altijd afwijkende, in de verhou- 

 dingen van hare deelen veranderingen vertoonende planten". Dat goethe 

 den invloed van de wederkeerige inwerking der organismen op elkander en 

 op hunne ontwikkeling op zijn rechte waarde wist te schatten , blijkt , 

 als hij zegt: "Het erkennen van een neven-, met- en in elkander zijn 

 en werken van verwante levende wezens is ons een leiddraad bij de 



