FLUITENDE ECHo's. 231 



staande afrastering. Ik zocht de verklaring van het geluid in een wer- 

 king van deze latjes, en daarbij kwam mij het boven meegedeelde 

 verschijnsel bij de stoomhei in de gedachten. In den grond der zaak 

 konden ratelende echo's en dit fluitende geluid niet onderscheiden zijn. 

 De latjes van het hek zijn echter zoo dicht bij elkaar geplaatst, dat 

 de afzonderlijke echo's ineen smelten tot één geluid, een toon, die om 

 zekere onbekende redenen, iets fluitends heeft. Ook tegenwoordig kan 

 men daar nog hetzelfde verschijnsel opmerken, maar het is niet meer 

 zoo «in 't oor vallend» als vroeger. Waarom weet ik niet. Denkelijk 

 heeft eenig daar thans aanwezig plantsoen schuld aan deze veran- 

 dering. 



Om de juistheid mijner verklaring aan de proef te toetsen, onder- 

 zocht ik of andere hekken hetzelfde verschijnsel lieten hooren. Langs 

 de staatsspoorwegen bij Groningen worden op vele plaatsen zulke hek- 

 ken gevonden. Helaas zijn zij weinig onderscheiden in afmetingen. Op 

 zeer veel punten in de nabijheid daarvan (weinige meters van het hek 

 af) vond ik echter wat ik zocht. Het stampen met den voet op de 

 straatsteenen , het klappen in de handen, of het slaan met twee stee- 

 nen op elkaar wekte terstond den bekenden naklank op. Reeds dit feit 

 bewijst genoeg, dat de verklaring de ware is. Iedereen kan bij derge- 

 lijke afrasteringen gemakkelijk de proef zelf nemen. Wie het geluid 

 eens heeft opgemerkt , zal het honderde malen hooren. De voorwaarden 

 tot een gunstig resultaat zijn , dat het hek uit loodrechte , overal even 

 dikke en op gelijke afstanden geplaatste latten of spijlen besta , en dat 

 zoowel voor als achter het hek het terrein vrij zij van andere echo 

 wekkende voorwerpen. De gedaante der spijlen schijnt onverschillig. Een 

 hek , dat zich over groote lengte in een rechte lijn uitstrekt , werkt 

 het best. Bij de proef, hierachter onder n° 5 opgenoemd, was eenmaal 

 het knarsen van steentjes onder mijn voet voldoende. Daar zijn de 

 waarnemingen het duidelijkst geweest , en de voorwaarden voor het 

 welgelukken bijna geheel vervuld. 



De verklaring is, zoo als ik zeide, deze, dat elk der latjes op zijn 

 beurt een echo geeft. De echo's volgen elkaar, wegens den geringen 

 ouderlingen afstand der latjes , zoo snel op , dat zij volstrekt niet meer 

 afzonderlijk gehoord worden. Er is zelfs niets ratelends meer in het 

 geluid , dat men hoort. Dit heeft integendeel het karakter van een 

 fruitenden toon aangenomen, die eerst zeer hoog is, snel daalt tot een 

 zekere laagte, en spoedig wegsterft. Eenigtimatc laat zich de echo 



