FLUITENDE ECHo's. 239 



Wij zien hoeveel soms de gehoorde toon van den grenstoon verschilt. 

 Slechts bij n°. 8a en b is de overeenkomst groot. De grenstoon is natuurlijk 

 zelden juist een toon van onze toonschaal. Vreemd is het, dat de genoteerde 

 tonen dat wel zijn. Maar ik geloof dat het oor bij de altijd moeilijke proef 

 zoozeer op de stem vork steunt, die tot vergelijking dient, dat het 

 onwillekeurig 'den gehoorden toon gelijkmaakt aan den naastbijliggen- 

 den toon der toonschaal. Werkelijk zullen de tonen van kolom 4 slechts 

 benaderingen zijn, en dus ook de getallen der volgende kolom, die 

 berekend zijn naar den maatstaf a T — 435 trillingen. Opmerkelijk is het 

 hoe verschillende hekken, indien hun afmetingen overeenkomen (kolom 3), 

 ook mij denzelfden toon deden noteeren. De proeven N°. 1 en 2, 

 N '. 3 en 4, N°. 5 en 6 doen ons dat zien. N°. 7 en Sb loopen daaren- 

 tegen uiteen. Wel een bewijs dat er een vast verband moet bestaan, 

 althans in den regel, tusschen den grenstoon van een hek en den toon, 

 dien het oor voornamelijk bij de proef waarneemt. 



De waarneming N°. 9 schijnt onmogelijk. De gehoorde toon toch 

 had minder trillingen dan de grenstoon. Toch heb ik ettelijke malen 

 achtereen dien toon gemeten. Maar het hek grensde aan de binnen- 

 zijde aan een dichtgroeiend struikgewas, en was niet zeer gelijkmatig 

 van bouw. Het is niet onmogelijk dat deze omstandigheden invloed 

 hadden. Als ik kan hoop ik dit nogmaals te onderzoeken. 



Wellicht zijn er onder mijn lezers, die gelegenheid en lust bezitten 

 om een proef te nemen. Zoo ja, en willen zij mij hun uitkomst mee- 

 deden, niets zou mij aangenamer zijn. 

 Dec. 1875. 



NASCHRIFT. 



Reeds bij de eerste lezing van bovenstaand stuk meende ik , dat lang 

 voor french dergelijke waarnemingen gedaan en ergens vermeld waren 

 geworden. Eerst nu het bijna geheel voor de pers gereed is , gelukt 

 het mij na lang zoeken hieromtrent tot zekerheid te geraken. In pog- 

 gendorff's Annalen der Physik und Chemie Bd. XCIV, 1855 , bladz. 

 357 en 530, is een uitvoerig opstel over hetzelfde onderwerp opgeno- 

 men van J. j. oppel te Frankfort a/M. 



De tijd ontbreekt om dit aan Dr. groneman mede te deelen. Ik wil 

 het hier echter niet verzwijgen. De belangstellende lezer zal zeker met ge- 

 noegen zich door deze vermelding de gelegenheid verschaft zien om de uit- 

 komsten en verklaringen van beide geleerden met elkander te vergelijken. 



W. M. Logeman. 



