246 OVER DEN RADIOMETER VAN CROOKES. 



luchtpomp allengs van lucht worden bevrijd, en langs scheikundigen 

 weg zoo luchtledig worden gemaakt , dat de vonk van een inductieklos 

 van rühmkorff niet meer oversprong. Als warmtebronnen bediende 

 crookes zich van de spiritusvlam, van een glazen bol met heet water 

 gevuld, en van een platinadraad , bevestigd in denzelfden toestel, 

 waarin het balansje was opgehangen. Door een galvanischen stroom 

 werd de platinadraad verhit. De andere warmtebronnen werden op 

 minder of meerder afstand aan de buitenzijde geplaatst. 



Terwijl bij het nemen der proef in dampkringslucht van de gewone 

 dichtheid aantrekking naar de warmtebron wordt waargenomen, ver- 

 mindert deze naarmate de lucht ijler wordt gemaakt , en gaat op zeker 

 punt van verdunning over in terugstooting. Diezelfde verschijnsels on- 

 geveer doen zich voor als de vlierpitschijfjes worden vervangen door 

 anderen van ivoor, koper, platina, zilver, bismuth, mica, kool enz. 

 Door het bijbrengen van een stuk ijs vinden de genoemde verschijn- 

 sels in omgekeerde orde plaats. 



Zonder in verdere bijzonderheden te treden, zij het genoeg de vol- 

 gende uitkomsten zijner proefnemingen mede te deelen. 



"In dampkringslucht wordt het balletje aangetrokken als de nabij- 

 gebrachte metaalmassa warmer is dan het balletje, en afgestooten als 

 de metaalmassa kouder is. 



In het luchtledige daarentegen brengt de koudere metaalmassa aan- 

 trekking , en de warmere afstooting te weeg." 



Bij een zekeren graad van luchtverdunning ontstaat er een toestand, 

 waarin noch aantrekking, noch afstooting plaats grijpt. Dat onzijdige 

 punt hangt af van het verband tusschen de drukking der lucht, de 

 soortelijke zwaarte van het proefschijfje, en de sterkte van uitstraling. 

 Naarmate het schijfje soortelijk lichter is , moet de luchtdrukking geringer 

 zijn om het onzijdige punt te verkrijgen. Eene sterke verdunning der lucht 

 wordt dus gevorderd voor het vlierpitschijfje ; eene mindere voor platina. 

 Bij zekeren graad van luchtverdunning kan het vlierpitschijfje worden 

 afgestooten , en het schijfje van platina worden aangetrokken. 



Aan welke oorzaak zijn deze zonderlinge verschijnsels toe te schrijven? 

 Crookes schrijft ze toe aan de uitstraling zelve , waarvan de trillin- 

 gen het vrijzwevende voorwerp treffen. 



Deze meening is echter weersproken, onder anderen door prof. osborne 

 reijnolds , die de genoemde verschijnsels niet aan de onmiddellijke wer- 

 king der warmte- en lichtstralen toeschrijft, maar wel aan uitdam- 



