OVER DEN RADIOMETER VAN CROOKES. 247 



ping en verdichting van eenig vocht op de oppervlakte der bewegelijke 

 schijfjes. "Als de warrntestralen", zegt reijnolds, "op het vlierpitten- 

 schijfje vallen, wordt de temperatuur verhoogd, waardoor uitdamping 

 van het vocht in het schijfje wordt teweeg gebracht , die het van de 

 warmtebron doet terugwijken. Die uitdamping is het sterkst op het 

 schijfje in de nabijheid der warmtebron geplaatst, en brengt afstooting 

 te weeg, totdat het vermogen van afstooting voor beide schijfjes gelijk 

 is geworden. Door het bijhouden van een stuk ijs, wordt de tempera- 

 tuur van het naastbij zijnde schijfje lager , de waterdamp dien tenge- 

 volge verdicht, de terugwerkende kracht verminderd, en het schijfje 

 nadert het ijs. 1 



Crookes heeft deze meening van reijnolds tegengesproken, en een 

 aantal proeven genomen, om te bewijzen dat waterdamp geen oorzaak 

 van de beweging is. 



Om niet te wijdloopig te worden , vermeld ik er slechts eene. 



Een staafje aluminium werd als een balansje opgehangen aan een' 

 zeer dunnen platinadraad , waarvan het ander einde bevestigd was 

 aan den top van een glasbuis , gesoldeerd aan een bol van moeielijk 

 smeltbaar glas. Twee dagen werden besteed om de lucht uit te pom- 

 pen, en de geheele toestel in dat tijdsverloop herhaaldelijk tot aan de 

 roodgloeihitte verwarmd. Men verkreeg alzoo een ijdel, waardoor de 

 elektrische vonk niet konde doorgaan. In dezen toestand werd hetzelfde 

 verschijnsel als bij de vorige proefnemingen waargenomen; dat name- 

 lijk de warrntestralen eener kaars afstooting, en een bijgehouden stuk 

 ijs aantrekking te weeg brengt. 



Crookes gelooft met deze en dergelijke proeven bewezen te hebben, 

 dat waterdamp geene oorzaak tot aantrekking en afstooting geeft. 2 



Onder zijne proeven nam crookes er ook een met een staafje van 

 vlierpit gesneden, waarvan het eene einde met roetzwart was bedekt. 

 Door donkere warmte-uitstraling werden zoowel het witte als zwarte 

 einde met gelijke kracht teruggestooten, maar het zwartgemaakte veel 

 sterker, als op beiden lichtstralen vielen. 



Dit bracht C. tot het denkbeeld om een radiometer, d. i. straalmeter, 



1 Reijnolds, On the forces caused by Evaporation enz. Proc. Royal Soc. 1874, p. 406. 

 3 Zie Les Mondes , 1876, Januari, blz. 24, waarin uitvoerige ïnededeelingen voor- 

 komen. 



