OVER DEN RADIOMETER VAM CROOKES. 249 



bot toestelletje wordt bij het gebruik in een met lood bezwaard hou- 

 ten voetje gestoken, zooals de afbeelding aantoont. 



Iu het begin van de maand Februari 1.1. werd ik aangenaam ver- 

 rast, door een dergelijken radiometer , door geissler te Bonn vervaardigd , 

 van mijnen geachten vriend, den Heer w. g. a. diederichs, bij zijn 

 terugkeer van een uitstapje naar den Rijn, ten geschenke te ontvangen , 

 en beijverden wij ons daarmede eenige proeven te nemen. Weinig tijd 

 daarna kwam mijn geachte vriend, de Heer d. h. c. kistemaker alhier, in 

 't bezit van een dergelijken radiometer van geissler, geheel gelijk aan 

 den mijnen , uitgezonderd dat de wiekjes niet uit een metaal , maar uit 

 mica bestaan. Wij besloten daarop de onderzoekingen gezamenlijk voort 

 te zetten , om zoo mogelijk de oorzaak van het raadselachtige omwen- 

 telen der wiekjes te leeren kennen. 



Ik veroorloof mij onze bevindingen hier mede te deelen , in de 

 hoop dat anderen daardoor zullen opgewekt worden, het resul- 

 taat hunner proefnemingen met dit merkwaardig toestelletje eveneens 

 bekend te maken, en hunne denkbeelden mede te deelen. 



Spoedig bemerkten wij, dat beide radiometers niet even gevoelig zijn, 

 en die van den Heer kistemaker den mijnen in bewegelijkheid overtreft. 

 Of dit moet toegeschreven worden aan grootere luchtverdunning , aan de 

 mica- in plaats van de aluminiumblaadjes, of wel aan fijnere bewer- 

 king van den eerstgenoemden , is niet uit te maken. 



Dat de stof, waaruit de blaadjes vervaardigd zijn , invloed op de be- 

 weging uitoefent, is door crookes in een schrijven aan den Heer 

 hütchinson erkend , in het tijdschrift Nature , 24 febr. 1876 , waar 

 hij mededeelt van metaalradiometers afgezien, en die met vlierpit ver- 

 vangen te hebben , omdat de eerste onjuiste uitkomsten geven bij het uit- 

 stralen of opslurpen van warmte. Mijne poging om een radiometer met 

 vlierpitten te Londen te bekomen , is met geen goed "gevolg bekroond. 



Groote voorzorg is bij het doen van proefnemingen noodig om alle 

 storende invloeden van warmte en licht te voorkomen. Wij omgaven 

 daarom de radiometers met zwarte kartonnen kokers , alleen geopend 

 ter plaatse waar wij de warmte- of lichtbron wilden aanwenden. Op 

 12 Februari bij donkere sneeuwlucht deed mijn radiometer op 40 c. m. 

 van het raam in eene verwarmde kamer van 16° C. 3 omwentelingen 

 in de minuut. Door het tusschenstellen van een zwart scherm hield 

 de omdraaiing op , maar eene langzame omwenteling vond weder plaats , 

 als het daglicht door een kleinen holspiegel (zoogenaamden scheerspie- 



