250 OVEll DEN RADIOMETER VAN CROOKES. 



gel) schuins op de wiekjes werd geworpen. Op 2,5 m. afstand van 

 het raam bleef de toestel in volkomen rust. 



Ook heden, 3 April, terwijl ik dit schrijf, nam ik weder hetzelfde 

 verschijnsel waar, bij eene buitentemperatuur van 8° C. en eene kamer- 

 warmte van 15° C. Op een afstand van 2,5 m. van een groot raam 

 op het N. gelegen , was er geene beweging. Door het werpen van licht met 

 eenen vlakken spiegel op de achterzijde van den radiometer, ontstond 

 langzame omwenteling. Het opwerpen van licht door den spiegel ver- 

 oorzaakte geene draaiing, als de radiometer door het kartonnen scherm 

 aan het diffuse licht was onttrokken. Op 40 cm. van het raam ge- 

 plaatst, maakte de radiometer ten 11 u. v. m. 2 omwentelingen per 

 minuut, en met den koker omgeven, door den spiegel aan de achter- 

 zijde belicht, een kwartslag per minuut. 



Om den invloed van het elektrische licht te beproeven werd de radio- 

 meter op een afstand van 1,2 m. van de overspringende vonken van 

 een Holtzsche elektriseermachine gebracht , en op ééne zijde na door 

 schermen afgesloten. De w r iekjes stonden stil, maar als men door een 

 kleinen holspiegel de vonken op de zwarte blaadjes onder een' hoek 

 van 45° liet. terugkaatsen , ontstond eene zeer langzame omwenteling. 

 Proeven met verlichte Geisslersche buizen , in verbinding met eene 

 kleine inductieklos , veroorzaakten alleen een heen en wedergaande 

 schommeling, blijkbaar door elektrische verdeeling. Bij de vermelde en 

 volgende proefnemingen, draaien de zwart gemaakte zijden van de warmte- 

 of lichtbron af, en de glimmende zijden er naar toe. Ik noem dit po- 

 sitieve (-{-) draaiing, ter onderscheiding van eene andere in omge- 

 keerde richting , die ik de negatieve ( — ) zal noemen , waarvan hier 

 onder wordt gesproken. 



Met kaarslicht verkregen wij de volgende uitkomsten. De vlam eener 

 stearinekaars op 12 cm. van den radiometer geplaatst, veroorzaakte 

 4 omwentelingen, op 24 cm. afstand 2, en op 30 cm. afstand 1,3 om- 

 wenteling per minuut, als de radiometer in den zwarten koker tegen 

 den invloed van het diffuse daglicht was beveiligd. Dit resultaat komt 

 zeer goed overeen met de bekende wet van het afnemen der sterkte 

 van warmte en licht in reden der vierkanten van de afstanden. Door 

 het wegnemen van den koker werd de snelheid van omwenteling ver- 

 groot ; een verschijnsel , dat ik herhaaldelijk heb waargenomen en hetwelk 

 aantoont , dat , ofschoon de invloed van het daglicht op zich zelf te gering 

 is om beweging voort te brengen , het toch die van het kaarslicht onder- 



