252 OVER DEN RADIOMETER VAN CROOKES. 



Als do radionieter horizontaal werd gehouden, en de zonnestraal 

 door een glaslens van 60 cM. focus op de zwarte blaadjes werd ge- 

 concentreerd, deden de wiekjes in het verticaal vlak zoo vele omwen- 

 telingen dat zij niet meer te onderscheiden waren. Door den zonnestraal 

 op de glimmende vlakjes te werpen, hield de beweging op. Hetzelfde 

 verschijnsel vindt plaats bij het bezigen van eene petroleumvlam. In 

 beide gevallen maakten wij gebruik van eene lens van groote door- 

 snede en eenen brandpuntsafstand van 60 — 70 cM. Met eene kleinere lens 

 gelukte het niet. Bij den gewonen stand van den radiometer verkrijgt 

 men gelijke uitkomst. Het op 2 cM. afstand houden van eenen zwart- 

 bruinen koperen ketel met kokend water gevuld, gaf eene zeer trage 

 halve omwenteling per minuut. Door het begieten van den bol uit eene 

 pipette met water van 50° C. , werd eene langzame -f- draaiing teweeg- 

 gebracht. 



Het is ons niet gelukt omwentelingen te verkrijgen door het nabij- 

 houden of opleggen van eene warme hand op den bol , tenzij die vooraf 

 tot 0° was verkoeld. 



Het op een afstand van 6 — 10 cM. houden van een matig verwarm- 

 den pook, veroorzaakte eene langzame omdraaiing. Veel sterker bewe- 

 ging verschafte het gloeiende puntje van een uitgeblazen lucifer, op 

 10 — 15 cM. van den radiometer gehouden. Zelfs als de radiometer 

 door een klok van dik glas werd omgeven , waarbij eene luchtlaag van 

 3 cM. tusschen beiden overbleef, bracht een dergelijk gloeiend puntje 

 van een lucifer regelmatige omwenteling teweeg. De vlam eener kaars 

 leverde op grooteren afstand hetzelfde resultaat op. 



Als tusschen den radiometer en de warmte- of lichtbron een glazen 

 bakje met sterke oplossing van aluin en water werd geschoven, hield 

 de omdraaiing op. Door de tusschenlaag , 2 cM. dik, met eene derge- 

 lijke van schoon water te vervangen, werd de beweging schier geheel 

 opgeheven. 



Eene dergelijke laag van zwavelkoolstof hield de beweging zeer 

 weinig tegen, bij het bezigen van de vlam eener petroleumlamp of 

 stearinekaars. Maar het oplossen van jodium in die vloeistof verzwakte 

 eenigzins de uitwerking van de petroleumvlam, veel meer die van 

 de stearinekaars, en het meest die van de spiritusvlam. 



Dewijl het ons van belang voorkwam den invloed van verkoeling- 

 op den bol des radiometers te onderzoeken, stelden wij daartoe het 

 volgende te werk. Het bleek ons spoedig dat de radiometer van den 



