OVEK, DEN KAÜIOMETEK VAN CBOOKES. 253 



Hoor kistemakeu daarvoor gevoeliger was dan de mijne, die, door aan- 

 wending van koude , slechts een vierde slag heen en weder schommelde, 

 maar tot geene geheele omwenteling was te brengen, waarom die ter 

 zijde werd gezet. 



Dit heen en weder draaien wordt ook dikwerf bij proefnemingen met 

 zwakke warmte- of lichtbronnen waargenomen. Een gedeeltelijke om- 

 draaiing , door stilstand gevolgd , kan aan te zwakke impulsie op het 

 zwarte schijfje, ter overwinning van de wrijving op de punt van de 

 naald worden toegeschreven, maar de soms vrij snelle heen en weder 

 draaiing , binnen den grens van een kwartslag , moet eene andere oor- 

 zaak hebben , en wel eene tegenstrijdige werking in den glasbol. 



Bij schemerlicht des avonds ten 6 ure, en eene kamertemperatuur 

 van 10° C. werd de radiometer van den Heer kistemaker uit eene 

 pipette overgoten met water van 1 ° C. , waardoor eene — omdraaiing, 

 alzoo in tegengestelde richting der vorig vermelde werd te weeg gebracht. 



Dezelfde radiometer , geplaatst in eene kamer van 7 ° C. , bleef met 

 sneeuw en ijs omgeven rustig stilstaan. 



Een koud mengsel van sneeuw en zout, teekenende — 10 13 — 13° C, ter 

 eene zijde van den bol gehouden , bracht evenmin draaiing te weeg. 



Maar nadat de radiometer gedurende 20 minuten in een verwai'md 

 lokaal van 19° C. had vertoefd, en daarna, in het koude vertrek terug- 

 gebracht, langs het midden van den bol met het koude mengsel van 

 — 13 °C. was belegd, ontstond gedurende 7 minuten eene negatieve om- 

 draaiing met twee omwentelingen per minuut. 



Een versch koud mengsel vermeerderde gedurende een' korten tijd 

 de negatieve omdraaiingen tot 4 per minuut. Daarop volgde stilstand 

 gedurende 2 minuten, waarna de — omwentelingen op nieuw begonnen. 

 Door het bijbrengen van eene aangestoken stearinekaars , op 15 cM. 

 afstand van het onbedekte gedeelte van den bol, werd do omdraaiing 

 tegengehouden, maar werd -f- als de vlam op 8 cM. afstand werd 

 genaderd. Door het verwijderen van de kaars trad weder eene — om- 

 draaiing op en hield ongeveer 8 minuten aan. 



Eveneens werd eene — omwenteling van het molentje verkregen , 

 door den bol met een dubbel lapje linnen gordelswijze te bekleeden, 

 en daarop zwavelether te gieten. Deze omwentelingen hielden ongeveer 

 8 minuten aan. 



Eenmaal werd eene langzame negatieve omdraaiing verkregen door 

 in het begin van Maart 1.1. den radiometer in de open lucht bij vrij 



