OVER DEN RADIOMETER VAN CROOKES. 255 



niet heeft veranderd, de tijd van belichting worden vermeerderd of 

 verminderd, totdat twee omwentelingen zijn verkregen. 



Welke is de oorzaak dezer verschijnsels? Moet men deze beschouwen 

 als het gevolg eener terugstootende werking van de warmte- of licht- 

 trillingen zelve op de stof, of wel als veroorzaakt door lucht- of damp- 

 strooming door de warmte in het toestelletje te weeg gebracht ? Ik heb 

 reeds vermeld dat osborn reynolds hen aan de werking van eenig vocht 

 in den toestel toeschrijft. 



In een uitvoerig opstel tracht Dr. neesen ' te bewijzen , dat de be- 

 weging aan luchtstroomen moet worden toegeschreven, en wel op 

 grond der volgende proefnemingen. De daarbij gebezigde toestel bestond 

 uit een blikken of dun ijzeren kastje. In eene der zijden was eene 

 opening gemaakt , met eene glasplaat gesloten , waardoor de warmte- 

 of lichtstralen naar binnen konden dringen. 



Het balansje bestond uit een reepje bordpapier of hout, opgehangen 

 aan een cocondraad. Het deksel van het kastje had een gleuf, waarin 

 een plaatje , waaraan de cocondraad was bevestigd , naar of van de 

 glasplaat konde geschoven worden. Op het midden van het balansje 

 was een klein spiegeltje bevestigd, waarvan de afwijkingen door een 

 cathetometer konden worden waargenomen. Als warmte- en lichtbron 

 diende een petroleumlamp , waarvan de stralen onmiddellijk of door 

 eene bolle lens vereenigd op een der uiteinden van het balansje kon- 

 den geworpen worden. 



Als de toestel met dampkringslucht gevuld aan de stralen der lamp 

 werd blootgesteld, bleek het duidelijk dat er luchtstrooming ontstond; 

 want naarmate het balansje dichter of verder van het glas werd ge- 

 schoven, nam men andere verschijnsels waar. Als het balansje dicht 

 bij het glas , of omgekeerd vlak bij den achterwand werd geschoven , 

 vond er schier geene afwijking plaats, maar integendeel de grootste, 

 als het balansje ongeveer in het midden tusschen beide was geplaatst. 



Hieruit volgt dat de dikte der luchtlaag tusschen het balansje en 

 de wanden grooten invloed op het bedrag der afwijking uitoefent. Het 

 was blijkbaar dat de beweging van het spiegeltje altijd plaats greep 

 in de richting van den kouderen luchtstroom. Er ontstaan eveneens 

 luchtstroomingen in tegengestelden zin, dat is van het glas naar het 



1 Poggendorïf's Ann. 1875, No. 9 bl. 144 en vlgg. 



