256 OVER DEN RADIOMETER VAN CKOOKES. 



balansje, als dit warmer wordt dan de omringende lucht; zij werken 

 de eerstgenoemden tegen , en des te sterker , naarmate de lucht ijler 

 en daarom minder verwarmd wordt. Maar dewijl het balansje zelf om 

 die reden spoediger warmte opneemt , krijgt de luchtstiooming van 

 het glas af de overhand , en doet het balansje in de omgekeerde rich- 

 ting afwijken. De aard der stof, waaruit het balansje is vervaardigd, 

 en daarmede overeenstemmende snellere of tragere verwarming , geven 

 aanleiding tot de ongelijkheid van het onzijdige punt door ckookes 

 bij luchtverdunning waargenomen. 



Volgens Dr. neesen wordt in het bovengemelde de verklaring gevon- 

 den van het verschijnsel, dat warmte in dampkringslucht eene aantrek- 

 king , maar in het ijdel eene afstooting schijnt te veroorzaken. 



Ook g. johnstone stoney stelde zich in een opstel , voorkomende in 

 het Plul. Magazine, o Maart 1876, ten taak aan te toonen, dat men 

 de verschijnsels, door den radiometer geleverd, niet aan de onmiddel- 

 lijke werking van warmte of licht op de wiekjes moet toeschrijven, 

 maar als gevolg van de inwerking der warmte op de lucht- en andere 

 stofdeeltjes in den bol van den radiometer moet aanmerken. 



Volgens dien geleerde kan men aannemen , dat er eene dainpdruk- 

 king van 0,1 mm. in den bol blijft bestaan, veroorzaakt door achter- 

 gebleven lucht , kwikdamp , enz. , nadat de bol is uitgepompt. De stralen 

 van het daglicht en van eene kaars , die door het glas kunnen dringen, 

 verwarmen het zwarte blaadje meer dan het glas , tot een bedrag van 

 0,1° C. , zooals de schrijver aanneemt. Als de temperatuur van het glas 

 15° C. bedraagt, is die van het blaadje 15,1° C. In den geheelen bol 

 bestaat wel eene beweging van luchtdeeltjes , maar zij is toch sterker 

 vóór het blaadje dan er achter, en veroorzaakt aldaar eene meer- 

 dere drukking, omdat het verwarmde blaadje zoowel tot de hoeveel- 

 heid als tot de richting bijdraagt. 



De minder verwarmde, d. i. tragere luchtdeeltjes komen in aanra- 

 king met het schijfje, maar worden met vermeerderde snelheid terug- 

 geworpen, want tusschen den glaswand en het blaadje is niet de 

 vereischte ruimte , om een volkomen voortschrijding te veroorloven. 



Een gedeelte van de luchtmoleculen (de schrijver neemt daarvoor twee 

 derden van de aanwezige in den glasbol aan) verkeert in dien toestand 

 en oefent eene zekere drukking op het zwarte blaadje uit, omdat 

 daarachter geen tegenwicht bestaat. Op deze hypothese voortredenee- 

 rende, komt de schrijver tot het besluit, dat er een overwicht van drukking 



