272 IETS OVER HET IJKEN IN HET ALGEMEEN, 



meten , en zoo worden thans , ook hier te lande , niet alleen de ge- 

 wichten geijkt, maar ook de weegwerktuigen- niet alleen de liter, 

 maar ook de toestellen waardoor men, met dien liter, bijv. eene hoe- 

 veelheid lichtgas kan meten, namelijk de gasmeters. Dit is dus eigen- 

 lijk eene afwijking van het oorspronkelijke, zuivere begrip van den ijk. 

 Het Rijk toch waarborgt wèl de juistheid van den liter, maar hoe 

 men met dien liter lichtgas moet meten, dit is een physisch vraagstuk, 

 dat wèl door wettelijke of gemeentelijke voorschriften kan geregeld 

 worden , maar dat toch niet meer tot het eigenlijk karakter van den 

 ijk behoort. Hetzelfde geldt van het ijken van de weeg werktuigen. Zoo 

 voortgaande, zal men allengs op een verkeerden weg afdwalen. Met 

 eenige handigheid en kennis toch, kan men met eene juiste weegschaal 

 valsch wegen , met een gasmeter valsch meten , en , zoo zoude men 

 met hetzelfde recht werktuigen kunnen vergen , om bijv. bij het meten 

 van wollen stoffen het te sterk rekken langs de metermaat te voor- 

 komen , en daardoor te beletten dat de kooper benadeeld wordt. En, 

 wat het nameten van lichtgas betreft, beter ware het eene eenheid 

 van lichtsterkte, eene photometrische eenheid vast te stellen, zooals 

 sommige rijken reeds gedaan hebben, o. a. Engeland en Frankrijk, 

 waarmede dan voortdurend gecontroleerd kan worden , niet of de hoe- 

 veelheid lichtgas, maar of de daarbij verkregene lichtkracht, aan de 

 bepalingen en contracten voldoet. 



Doch wij zouden afdwalen van het hoofddoel van dit opstel, en 

 haasten ons nu te spreken over een geheel anderen ijk, van een waar- 

 borg namelijk omtrent het aantal regelmatige geluidstrillingen, die 

 het oor bij het waarnemen van een muzikalen toon ontvangen moet. 



Aan de lezers van het Album behoeven wij wel niet uitvoerig te 

 herinneren, hoe muzikale tonen worden voortgebracht door de elkander 

 regelmatig opvolgende trillingen van een toongevend lichaam, die, voort- 

 geplant naar het oor door de middenstof, meestal de lucht, waarin 

 dat lichaam en het oor zich bevinden, in dit laatste de gewaarwor- 

 ding van geluid opwekken. Zoo ook is het algemeen bekend, dat met 

 de snelheid dier trillingen de toonhoogte rijst. De toonhoogte is dus 

 afhankelijk van het aantal trillingen, dat in eene zekere tijdseenheid, 

 bijv. de seconde, wordt volbracht. Eene dubbele snelheid geeft de 

 octaaf, enz. De snelheid van voortplanting of verspreiding van het 

 geluid blijft daarbij onveranderd. 



Componisten, of zooals men thans spreekt: toonzetters, toondichters, 



