EN DAT VAN STEMVOliKEN IN HET BIJZONDER. 273 



moeten nu weten , welk geluid , welke toonhoogte , met een door ben 

 ter nedergeschreven noot overeenkomt. Want, elke toon brengt zijne 

 eigenaardige uitwerking voort op den hoorder. Bij een hoogen of lagen 

 toon is die uitwerking physiologisch en psychologisch zeer verschillend. 

 Een hooge toon geeft het denkbeeld van inspanning, verheffing, ver- 

 rukking, extase; een lage toon daarentegen van somberheid, van ernst, 

 nadenken , kalmte , kracht. En , al mogen nu ook de uitdrukking en 

 houding van haar of hem, die zulk een toon met de stem voortbrengt, 

 eenigermate met physiologische oorzaken in verband staan ; ook op de 

 hoorders is toch evenzeer eene andere gelaatsuitdrukking , bij zenuw- 

 achtige gestellen zelfs eene andere houding, waar te nemen. Bij het 

 volgen van een diep afdalende tonenreeks , zien de meeste toehoorders 

 ernstig; het is alsof zij met geopenden mond de tonen tot in den 

 schoot der aarde willen navolgen. Geheel anders wordt de uitdrukking 

 wanneer zij eene hooge zilverheldere sopraanstem als tot in den hemel 

 willen nastaren. Zoo heeft dan elke toon zijn eigen karakter , en moet 

 de componist zekerheid hebben, dat dit karakter bewaard blijve door 

 alle tijden heen. Bovendien , er zijn grenzen voor stemmen en instru- 

 menten, eene hoogte of laagte die niet kan overschreden worden. Hooge 

 tonen , die met de stem niet dan na zeer langdurige oefening , en dan 

 nog slechts met inspanning kunnen voortgebracht worden, mogen, 

 zelfs van de volkomenste en geoefendste stemmen, niet dan met spaar- 

 zaamheid en voorzichtigheid worden gevergd, wil men het schoone 

 orgaan niet spoedig verwoesten. Evenzoo hebben de lage tonen hunne 

 grenzen. En , dit geldt niet alleen voor de stem , maar ook piano- en 

 vioolsnaren kunnen maar eene zekere spanning verdragen , en , bij al 

 te geringe spanning weigeren zij geluid voort te brengen. 



Ware het nu mogelijk dat dezelfde gesebreven noot niet meer met 

 denzelfden toon , dat is met hetzelfde aantal trillingen overeenstemde , 

 maar allengs hooger of lager werd , dan zouden de uiterste tonen al 

 ras buiten de grenzen der mogelijkheid kunnen vallen , het muziekstuk 

 niet meer uitvoerbaar zijn , en de oorspronkelijke bedoeling der com- 

 positie werd niet meer teruggegeven. 



Volksgezangen bijv. moeten zoo geschreven worden, dat zij binnen 

 het bereik van gewone , weinig of niet geoefende stemmen vallen ; dat 

 zij krachtig , vrij , ongedwongen , met ruime borst kunnen gezongen 

 worden; doch aan dezen eisch zoude niet voldaan worden, zoo de ge- 

 schreven tonen hooger waren geworden dan oorspronkelijk bedoeld 



