280 



IETS OVER HET IJKEN IN HET ALGEMEEN , 



tevens eene wijzer-inrichting bewogen , waardoor de snelheid van rond 

 draaiing , en dus het aantal luchttrillingen in zekeren tijd, bekend wordt. 

 Een steinvork die met een voortgebrachten toon samenstemt , verricht dus 

 ook hetzelfde aantal trillingen. Deze toestel heeft voor geluidsproeven 

 groote waarde, maar is voor het vergelijken van stemvorken niet ge- 

 makkelijk, wegens de moeilijkheid om de snelheid van omwenteling 

 eenigen tijd standvastig te houden. 



Een veel beter middel geeft de schoone proef van lissajous. Wij willen 

 die dus eenigzins uitvoeriger beschrijven, daar zij den grondslag uit- 

 maakt van de wijze waarop thans de diapason normal wordt gecontroleerd. 



Gesteld, men hebbe een stemvork B (Fig. 1) verticaal opgesteld, en 



aan een der beenen een spiegeltje E bevestigd. Een sterke lichtstraal 

 D E valt op dit spiegeltje en wordt teruggekaatst in F op een scherm. 

 Dan is het duidelijk , dat , zoo de stemvork B wordt aangestreken , het 

 spiegeltje E snel voorover en achteruit zal gaan, in een verticaal vlak, en 

 er een verticaal lichtstreepje op het scherm zal gezien worden. Viel er 

 op eene horizontaal gestelde trillende stemvork A een lichtstraal C D, dan 

 zal de door het spiegeltje D teruggekaatste lichtstraal D E , zoo deze op 

 het spiegeltje E wordt opgevangen , daarop een horizontaal streepje 

 beschrijven. De beweging van D zou dus , zoo het spiegeltje E stil- 

 stond, op het scherm bij F een horizontaal streepje doen ontstaan, 

 even alsof een lichtstraal volgens D E op het spiegeltje E viel, en de 

 stemvork B niet trilde maar om hare verticale as heen en weer draaide. 

 Om nu na te gaan welke figuren op het scherm zullen ontstaan, wan- 

 neer beide stemvorken gelijktijdig trillen, moeten wij de v/et nagaar, 

 volgens welke de snelheid geregeld wordt, waarmede het lichtend punt, 



