EN DAT VAN STEMVOltKEN IN HET BIJZONDER. 



283 



De Figuren 2 tot 7 toonen de verschillende vormen aan , die verkregen 

 worden, wanneer het verschil in den aanvangstijd der beweging (verschil in 



Fig. 3. 



phase) 0, 2 / 12 , 3 / l2 enz. bedraagt van den 



.'12 » ;i2 

 tijd benoodigd voor eene trilling heen en 



weder. Deze fignren zal men gemakkelijk 

 naar aanleiding der laatste constructie, 

 in Fig. 2 gevolgd, kunnen verkrijgen. 



Wanneer twee stemvorken voor het 

 oor gelijk gestemd zijn , kan er toch nog 

 een klein, voor de fijnste gehooren niet 

 merkbaar verschil in toonhoogte en dus 

 in trillingstijd bestaan. Bijv. een ver- 

 schil van 1 op 3000 trillingen. In dit 

 geval zal men wel aanvankelijk ook de 

 rechte lijn, Fig. 2, zien ontstaan, maar 

 allengs zal het verschil een merkbaar gedeelte van den slingertijd 

 bedragen ; het zal zijn alsof er achtervolgens een verschil in phase van 

 Vn > 2 ^i2 eEZ - ontstaat, en de rechte lijn zal overgaan in Fig. 3, van 

 deze in Fig. 4 , en zoo zal de figuur allengs al de gedaanten van de 

 Figuren 5 , 6 en 7 doorloopen. Men noemt dit het draaien der figuren ; 

 deze draaiing is dus een bewijs van een zeer klein verschil in stemming. 

 Ook dit verschil is nog uit de beschouwing der figuren te bepalen , 

 want het aantal geheele omdraaiingen der figuur in ééne seconde stemt 

 klaarblijkelijk overeen met het aantal trillingen dat een der stemvor- 

 ken meer heeft gemaakt dan de andere. Het verband tusschen de zwe- 

 vingen en dit verschijnsel valt hier dadelijk in het oog. 



De proef die wij hier in hoofdtrekken hebben beschreven , is wel 

 eene der meest belangrijke in deze eeuw op het gebied der acustiek 

 genomen. Zij is echter, zooals met vele natuurkundige proeven het 

 geval is, gemakkelijker te beschrijven dan te nemen. Er zijn allerlei 

 voorzorgen noodig, om door middel van lenzen een scherp lichtbeeldje 

 op de vorken en op het scherm te verkrijgen; men moet over een 

 sterken lichtstraal kunnen beschikken enz. Ltssajous heeft dan ook, 

 om de proef meer in te richten voor de eischen van de praktijk, eene 

 vibratie-microscoop uitgedacht , waarmede hetzelfde verschijnsel ge- 

 makkelijker is waar te nemen. In hoofdzaak is de inrichting als volgt: 

 De stemvork, die als grondslag dient , wordt horizontaal geplaatst, met 

 de armen verticaal boven elkander gelegen; aan een dezer armen is 



