ORGANISCHE WERELD. 293 



vergelijken met den vogel of het zoogdier, in wiens samengesteld lichaam 

 de organen zoo innig verbonden zijn, dat niet alleen geen enkel op 

 zich zelf kan leven, maar dat zelfs verlies van een dezer organen het 

 te gronde gaan van het geheele dier ten gevolge kan hebben , dan zien 

 wij hier evenzoo in de hoogere rangen de individualiteit der afzon- 

 derlijke deelen meer en meer op den achtergrond treden. 



Welke individuen hebben wij nu op het oog? die van hoogeren of 

 van lageren rang? 



Ik stel mij voor , bij dit onderzoek , mij alleen tot de eerste te be- 

 palen. Waar ik het samenleven der organische wezens wil nagaan , be- 

 doel ik alleen de zoodanige , die zelfstandig kunnen leven en zich ver- 

 menigvuldigen. En , al erken ik , dat het leven , in den ruimsten zin ge- 

 nomen , zich ook uitstrekt tot het zoogenaamde anorganische rijk , ook 

 dit laatste zal ik buiten beschouwing laten. Ik heb thans alleen het 

 oog op hetgeen men gewoonlijk de planten- en dierenwereld noemt. 

 Al beperk ik hierdoor het veld van onderzoek, dat veld blijft nog 

 uitgebreid genoeg. 



Samenleven , samenwonen wordt bijna overal op aarde gevonden. Het 

 vertoont zich onder verschillende vormen. Nu eens is het een steun, 

 dien de sterkere den zwakke geeft; dan weder is het eene individu 

 geheel afhankelijk van het andere, dat verblijfplaats of voedsel ofwel 

 beide verschaft; elders eindelijk zijn het velen van dezelfde soort, die 

 zich associeeren en in sommige opzichten een organisch geheel uitma- 

 ken. Kiezen wij uit elk dier vormen eenige voorbeelden. 



Vooreerst bij de planten. Wie denkt niet aanstonds aan het klimop , dat 

 zich vasthecht aan den eik , en den steun van dezen gebruikt om zich op 

 te heffen tot aanzienlijke hoogte , terwijl het zonder hulp veroordeeld is 

 over den grond voort te kruipen? Evenzoo slingert zich de winde om 

 den wilg, de hop om eik en berkestruik, de kamperfoelie om den 

 wegedoorn. In de maagdelijke wouden der keerkringen zijn tallooze zulke 

 slingerplanten , welke in verscheidenheid van vormen en in bloemen- 

 pracht de boomen overtreffen, door wier steun zij zich naar boven 

 richten en het noodige licht verkrijgen. 



De reizigers , welke in die wouden zijn doorgedrongen , zooals schom- 

 burgk , von martius en anderen zijn eenstemmig in de beschrijving 

 van den machtigen indruk, welke dat weelderige samenleven der plan- 



