298 HET SAMENWONEN EN SAMENLEVEN IN DE 



Geen sprekender bewijs intusschen van den machtigen invloed van 

 het samenleven der boomen op den toestand der aarde , dan het onder- 

 zoek der gevolgen van de uitroeiing der bosschen. Gelijk bekend is , 

 heeft de uitbreiding van akkerbouw en veeteelt, in den loop der tijden, 

 op vele plaatsen de oorspronkelijke wouden doen verdwijnen. Hierdoor 

 moge in lage, aan zee gelegen landen, zooals in ons vaderland en in 

 sommige streken van Engeland, de bodem drooger en gezonder zijn 

 geworden; elders, waar een landklimaat heerscht, zijn de gevolgen 

 van het verbreken van de natuurlijke betrekking tusschen de grootte 

 van bosch en open land allertreurigst , in bergachtige streken zelfs ver- 

 schrikkelijk geweest. Daar wordt de helling des bergs, die, met ge- 

 zellig levende boomen bedekt, een zegen was voor de lagere landen, 

 een bron van verderf voor al wat onder ligt. De regenvlagen die op 

 de hoogten vallen, stroomen met pijlsnelle vaart naar beneden, en nemen 

 in haar loop den bodem , zelfs groote steenblokken mede , alles ver- 

 nielende wat zij op haren weg ontmoeten. 



De weleer zoo vruchtbare, boschrijke streken van Spanje, Grieken- 

 land en Judea zijn thans drooge , dorre plekken , zonder de beschaving 

 van vroeger eeuwen. Met het verdwijnen der bosschen zijn de bronnen 

 verdroogd , het mos is gestorven , en de bodem , nu en dan in een water- 

 plas herschapen, maar meestal brandend heet en droog, draagt bijna 

 geen planten meer. Akeliger nog zijn de verwoestingen door het ont- 

 bosschen der bergen in Zuid-Frankrijk, in Zwitserland en Italië te- 

 weeg gebracht ; groote uitgestrektheden zijn daardoor onbewoonbaar ge- 

 worden. 



De nadeelige gevolgen van het verbreken van dit evenwicht in de 

 huishouding der natuur doen zich soms verre gevoelen, niet slechts 

 door het ruwer worden van het klimaat (waarover ik thans kortheids- 

 halve niet spreek), maar ook door velerlei overstroomingen. 



Nadat de Mont d'Or van bosch beroofd is, vertoont de Seine te 

 Parijs een verschil van 30 voet tusschen hoog en laag water, terwijl 

 Keizer julianus, die zes jaren te Parijs geleefd heeft, van de rivier 

 verhaalt, dat haar niveau des winters en des zomers ter nauwernood 

 veranderde. En wat hebben er niet in de laatste jaren , nog in den 

 verloopen winter, schrikbarende overstroomingen plaats gehad langs 

 Rhöne , Donau , Seine , Rijn en Maas , overstroomingen zonder twijfel 

 ten deele ook een gevolg van het meer en meer verdwijnen der bos- 

 schen , waardoor de weleer gelijkmatige afvoer van het water veran- 



