304 HET SAMENWONEN EN SAMENLEVEN IN DE 



dood van zijn voeder. Wordt de laatstgenoemde de prooi van een vleesch- 

 etend dier, dan ontsnapt de parasiet aan de verterende werking van 

 het maagsap , en komt nu vrij in de maag van den carnivoor. Hier 

 ontwikkelen zich zijne geslachtsorganen, en de eieren worden met de 

 faeces naar buiten gedreven , om , wanneer zij daartoe gelegenheid vin- 

 den , dezelfde evolutie en metamorphose te herhalen. 



Dit is in het kort de leefwijze van vele ingewandswormen : lintworm, 

 leverbot, trichinen en anderen, door de zoölogen als Trematoden en 

 Cestoden onderscheiden , en waarover in de latere jaren zoovele be- 

 langrijke bijzonderheden zijn bekend gemaakt. 



Meest alle gewervelde dieren zijn normaal met een of meer dezer gasten , 

 in een vroeger of later levenstijdperk voorzien. De soort, welke het lichaam 

 der muis bewoont, gaat met deze over in de maag der kat, en komt 

 hier tot geslachtsrijpheid ; desgelijks gaat die van het varken soms over 

 in het lichaam van den mensch. Bij de visschen vooral komen vele in- 

 gewandswormen voor , en meer dan eens verhuizen en veranderen deze, 

 wanneer de eene visch een prooi wordt van den anderen. Deze para- 

 sieten zijn als reizigers, die wonen in de spoorwaggons. Gelukkig voor 

 hen, wanneer zij in den rechten trein komen, want eenmaal op den 

 verkeerden weg , kunnen zij niet weer terug , en moeten hun leven ein- 

 digen aan het eerstvolgend station. 



Openbaart zich het parasitisme bij de dieren in nog grooter ver- 

 scheidenheid dan in het plantenrijk , hetzelfde is het geval ten opzichte 

 van het gezellig samenleven van een aantal individu's derzelfde soort. 

 De prikkel tot zelfbehoud noopt vele dieren zich voor korter of langer 

 tijd te vereenigen tot maatschappijen, ten einde gezamenlijk verrich- 

 tingen te vervullen , waartoe het individu niet of slechts onvolkomen 

 in staat is. Het wederzijdsch gevoel van hulpbehoevendheid dwingt de 

 zoodanigen om, tijdelijk althans, een deel der eigen vrijheid prijs te 

 geven , en het eigenbelang te dienen , door dit gedeeltelijk te doen opgaan 

 in het algemeen belang der maatschappij. 



Bij de planten reeds zagen wij de voordeden welke, in den onbe- 

 wusten strijd om het bestaan, aan elk organisme eigen, uit de ver- 

 eeniging van vele individuen geboren worden. Tot diezelfde categorie 

 kunnen wij eenigermate de polypenstokken brengen, welke geen koraal- 

 riffen zouden kunnen vormen, en wellicht zelfs niet in het leven blij- 





