32 WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



een jaar te zijn bewaard, slechts behoeven ontdooid te worden om als ver- 

 sche visch te kunnen worden gegeten {Les mondes XXXVIII, p. 457). 



LN. 



Een bekend maar altijd merkwaardig verschijnsel. — Op den 4 en Januari 

 in den vroegen morgen werden de bewoners van het oud burgergasthuis te 

 Nijmegen verschrikt door een knal als van een zwaar geladen geweer. Men 

 zocht naar de oorzaak en vond die op de binnenplaats. Er zijn daar na- 

 melijk twee pompen, die evenals de stadsporapen door lange slingers worden 

 bewogen, aan welker einden zware ijzeren kogels zijn vastgeschroefd. Een 

 dezer kogels nu was in drie stukken gesprongen , en een der stukken was 5 

 meters ver van de pomp geslagen. De bol had een middellijn van 18 cen- 

 timeters ongeveer , en een wanddikte van 3 centimeters , zoodat de binnen- 

 ruimte 12 centim. middellijn mat, en dus nog niet ten volle een liter water 

 kon bevatten. Dit bedrag werd echter tot een vierde gebracht , dewijl 

 de bol nog ongeveer voor drie vierde met de vormaarde van den kern , bij 

 het gieten gebruikt, gevuld was. Werkelijk was er dan ook 2'/ 2 maatje of 

 deciliter water in den bol geloopen en wel ten gevolge van het langs den 

 slinger afvloeiende regenwater, dat zich een weg baande tusschen de stang 

 en de bovenopening van den daarop geschoven bol. Dit water eindelijk , was 

 bevroren en had bij zijn uitzetting het 3 centimet. dikke ijzer uit elkander 

 doen, spatten. Wanneer men nu weet , dat deze verbazende uitwerking is ver- 

 kregen door een uitzetting , die nog niet het driehonderdduizendste gedeelte 

 van de geheele watermassa bedraagt , dan waarlijk krijgt men ontzag voor 

 zulk een kracht. De natuur heeft voor haar sloopingswerk geen buskruit, 

 schietkatoen , dynamiet of lithofracteur noodig. Men heeft intusschen door dit 

 geval geleerd dat de bovengenoemde bollen aan de onderzijde behooren door- 

 boord te zijn. v. d. b. 



