WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 83 



Wit en met lampzwart bedekt vlierpit wordt door stralen van een niet lich- 

 tende warmtebron, tot van 250° C. toe, het een even sterk ''afgestooten" 

 als het ander. Bij hoogere temperatuur is de werking op het laatste sterker 

 dan op het eerste , met des te grooter verschil naarmate de temperatuur hoo- 

 ger is. De aanwezigheid van waterdamp in de altijd zoover mogelijk geëva- 

 cueerde ruimte doet dit verschil geheel of bijna geheel verdwijnen. Het "terug- 

 loopen" bij het ophouden der bestraling werd het eerst waargenomen aan een 

 radiometer met aan de eene zijde gezwarte aluminium schijfjes. Zonlicht bracht , 

 na gefiltreerd te zijn door aluin , glas en water , nog een zeer sterke werking 

 voort , die bijna tot werd , door ook nog een oplossing van iodium in zwa- 

 velkoolstof op den weg der stralen te plaatsen , ten blijke dat de eerst waar- 

 genomen werking door licht alleen was voortgebracht. Glas en klipzout, on- 

 bedekt en dus helder doorschijnend , werden beide door de straling van een 

 kaarsvlam afgestooten met eene kracht van 6,5 , als de werking derzelfde stra- 

 len op gezwart vlierpit gelijk 100 wordt gesteld. Een evenzeer helder door- 

 schijnend aluinplaatje werd bewogen met een kracht, die ongeveer */ 4 grooter 

 was dan die voor glas en klipzout. (Crookes , in zijn 3e en 4e bericht aan 

 de Royal Society, Philosophical magazine, 5th Series II, p. 145). 



Een radiometer met aluminium-wiekjes , in een glascylinder geplaatst , waar- 

 door aanhoudend stoom van 100° werd geleid , draaide eerst zeer snel en toen 

 langzamer, om na eenige minuten geheel op te houden. Werd nu de stoom 

 afgesloten, dan begon de draaiing weder, maar in tegenovergestelde richting. 

 Ook terwijl het instrument door stoom omringd onbewegelijk was , kon het 

 door bestraling met helder licht weder in beweging worden gebracht. (Govi , 

 mededeeling aan de Académie des sciences, zitting van 3 Juli 1876). 



Pater delsaulx (Les mondes XL, p. 462 en 510) wil hebben waarge- 

 nomen , dat telkenmale als een radiometer bestraald wordt , het glazen om- 

 hulsel negatief wordt geëlektriseerd , en bouwt daarop eene theorie van het 

 instrument. Ditzelfde beweerd hij ook in een brief aan de redactie van het 

 engelscne tijdschrift Nature, 5 Aug. 1876, p. 288. Hier te Haarlem is er 

 van die E aan een radiometer , die gedurende een of meer minuten in de volle 

 zonneschijn met groote snelheid in beweging is geweest, aan een zeer gevoe- 

 ligen Bohnenberger-elektroskoop niets te bespeuren. 



Gaiffe bood aan de Academie des sciences, in hare zitting van 24 Juli 11., 

 een radiometer aan , waarvan de wiekjes niet wit en zwart , maar raat rood 

 en mat blauw geverfd waren. In het zonlicht draait deze zoo, dat de blauwe 

 vlekken de sterkste werking blijken te ondervinden ; aan het licht van een 

 gewone gasvlam of beter nog van een donkere Bunsenvlam blootgesteld, ge- 



