BOERHAAVE ALS NATUURONDERZOEKER. 3 



vers over wijsbegeerte, godgeleerdheid en geneeskunde, om met die 

 van zijn eigen tijd te eindigen. 



Den 21en December verwierf hij den graad van Philosophiae doctor, 

 na het verdedigen van een proefschrift, "over de onderscheiding van 

 geest en lichaam" {De distinctione mentis et corporis). Waarom hij zich 

 in 1693 naar Harderwijk begaf, om daar, en niet te Leiden, in de 

 geneeskunde te promoveren, is niet recht duidelijk. Zijne dissertatie 

 handelde over het nut van het onderzoek bij zieken van hunne uit- 

 werpselen, als teekenen der ziekte {De utilitate explorandorum, in aegris 

 excrementorum , ut signorum). 



Op dat oogenblik scheen het nog dat boerhaave ten slotte als pre- 

 dikant zou optreden. Doch kort na zijne promotie tot Medicinae doc- 

 tor veranderde hij van voornemen en besloot zich aan de geneeskunde 

 te wijden. Zijn lofredenaar schultens geeft als reden daarvoor op, dat 

 boerhaave, toen hij in eene trekschuit iemand op eene domme en 

 grove wijze tegen spii>joza hoorde uitvaren , dien man gevraagd had : 

 "of hij de werken van spinoza wel ooit had gelezen?" Dit werd door 

 een anderen aanwezige opgemerkt, uitgebazuind en op die wijze voor- 

 gesteld, alsof boerhaave (die in zijne wijsgeerige dissertatie spinoza 

 had getracht te weerleggen) openlgk de gevoelens van dezen verde- 

 digd had. Eenmaal den naam van een Spinozist gekregen hebbende, 

 achtte BOERHAAVE de kerkelijke loopbaan voor zich gesloten en be- 

 sloot daarom de theologie vaarwel te zeggen. 



Zoo luidt het verhaal. M^ komt 't echter voor dat men de reden 

 van BOERHA ave's beroepsverandering dieper te zoeken heeft. Naar het 

 getuigenis van allen die hem kenden , behoorden tot zijne meest over- 

 heerschende karaktertrekken eene groote waarheidsliefde , die hem aan- 

 spoorde om het overgeleverde steeds door onderzoek, waarneming en 

 redenering te toetsen. Daarbij kwam zijne zucht om steeds het wezen- 

 lijke van het onwezenlijke te scheiden , de kern van eene zaak te 

 ontdoen van alle om- en aanhangsels, altijd voor alles den meest 

 eenvoudigen vorm, de eenvoudigste uitdrukking te zoeken. Simplex 

 veri sigillwn ! het eenvoudige het zegel van het ware ! — ziedaar zijne 

 spreuk. Brengen wij daarmede in verband de methode , die hij , gelijk 

 wij zagen , ook bij zijne theologische studiën volgde , dan kan 't moeie- 

 lijk anders of hij moest komen tot eene geheel andere opvatting van 

 het christendom, dan in zijn tijd gangbaar was. Zou het niet kunnen 

 zijn, dat hij daardoor reeds vroeger in zijn -voornemen om zich nan 



