BOERH\AVE ALS NATUURONDERZOEKEK. 



II 



Gaan wij nu over tot eene beschouwing van de verdiensten van 

 BOERHAAVE op het gebied der natuurwetenschap. 



Er was geen enkel onderdeel dier wetenschap , dat niet boerhaave's 

 belangstelling wekte. In de natuurkunde van zijn tijd was hij , gelijk 

 uit zijne geschriften blijkt, geheel te huis. Op dierkunde schijnt hij zich 

 minder te hebben toegelegd, maar toch was hij het, die, gelijk op 

 bladz. 25 van dit Album voor 1876 gemeld is, swammerdam's Bijbel der 

 Natuur het licht deed zien. Bovendien werd op zijne aansporing en 

 onder zijn toezicht te Amsterdam in 1725 het Essai physique de Vhis- 

 toire de la mer van den graaf marsigli ^ uitgegeven. Hij schreef daar- 

 voor eene latijnsche voorrede, die, met eene overzetting er naast, ook 

 te vinden is in de nederduitsche vertaling van dit werk, in 1786 te 

 's Gravenhage uitgegeven onder den titel : "Natuurkundige beschrijving 

 der zeeën." 



Veel meer echter deed boerhaave voor de Plantenkunde ; in geene 

 geschiedenis van die wetenschap wordt dan ook zijn naam gemist. Het 

 was echter vooral door zijne lessen, door de onvermoeide zorg, die 

 hij aan den Leidschen kruidtuin besteedde , en door den catalogus van 

 de planten in dien hortus , dat hij zich verdienstelijk bij de beoefena- 

 ren der plantenkunde heeft gemaakt, — niet door vele en glansrijke 

 ontdekkingen , evenmin door het scheppen van nieuwe klassificatiën of 

 door het uitdenken van nieuwe theoriën. — Den Leidschen hortus ver- 



* LuiGi FERNANDO MARSIGLI of MARSiLLi werd in 1658 te Bologna geboren en over- 

 leed aldaar in 1730, toen hij die stad wegens familiezaken bezocht Hij reisde ia 

 Turkije, streed als officier in Oostenrijkschen dienst tegen de Turken, werd bij Raab 

 gevangen genomen, in Turkije als slaaf verkocht, ontkwam, trad weer in Oostenrijk- 

 schen dienst, doch werd na de inneming door de Franschen van Breisach in 1703 

 afgezet , en vestigde zich nu te Marseille. Over zijn bovengenoemd hoofdwerk zie men 

 harting: "De magt van het kleine" 2e druk. Amst. 1866, bladz. 6. — Toen de 

 nederduitsche vertaling werd uitgegeven, was het reeds bekend dat de door marsigli 

 beschreven koraalgewassen, die hij zelf voor planten hield, eigenlijk tot het dierenrijk 

 behoorden. Dit wordt in het voorbericht des uederduitscheu uitgevers ook uitdrukkelijk 

 vermeld, echter met de bijvoeging dat de lezer de "bloemen" van marsigli nu slechts 

 als dieren te beschouwen heeft. — Daar boekhaaye de koraalgewassen ook nog voor 

 planten aanzag, zou de uitgave van marsigli's werk misschien ook tot zijn botanischen 

 arbeid gebracht kunnen worden. 



