BOERHAAVE ALS NATUURONDERZOEKER. 7 



Maar het is vooral door zijne groote verdiensten omtrent de schei- 

 kunde, dat BOERHAAVE zich eene hoogst eervolle plaats in de ge- 

 schiedenis der natuurwetenschappen verworven en grooten invloed uit- 

 geoefend heeft op zijne tijdgenooten en onmiddellijke opvolgers. Ik zal 

 dan ook te dezen aanzien eenigzins uitvoeriger moeten wezen. 



Het is bekend dat het erkende doel der "Chemie" , in haren oudsten 

 vorm "Alchemie'' genaamd', geen zuivere natuurnavorsching was, 

 maar alleen het ontdekken van middelen om de zoogenaamde onedele 

 metalen in edele: goud of zilver, te veranderen, — de "zieke" 

 metalen, gelijk men zich veel uitdrukte, van hunne "melaatschheid" 

 te genezen. Daarbij voegde zich weldra het streven om in den "steen 

 der wijzen" , die deze verandering moest bewerkstelligen , ook het 

 middel te vinden om alle ziekten , waaraan de mensch onderhevig is , 

 te genezen en het leven tot ver over zijn gewone grens te verlengen. 

 Men weet ook, dat in weerwil van dit streven der alchemisten, 

 de besten onder hen toch de veelvuldige ontdekkingen op scheikundig 

 gebied , die zij al laborerende maakten , niet verwaarloosden , al brach- 

 ten die ontdekkingen juist niet tot het boven alles beoogde doel, en 

 men gevoelt lichtelijk dat juist dat zoeken naar een "levens-elixer" 

 de alchemie in aanraking moest brengen met de geneeskunst. Daaruit 

 ontstond weldra een streven om de ontdekkingen der scheikundigen 

 aan die kunst dienstbaar te maken , en zelfs verkreeg in den loop des 

 tijds de scheikunde , zonder dat daarom de goudmakerij verwaarloosd 

 werd , eene meer en meer geneeskundige strekking , terwijl bij vele 

 geneeskundigen , die zich op scheikunde toelegden , het denkbeeld meer 

 en meer ingang vond , dat de verrichtingen van het menschelijk lichaam , 

 die "kleine wereld" (microcosmus) , — dien spiegel, gelijk men zich vaak 

 uitdrukte, van het heelal, — berustten op scheikundige processen, ver- 

 bindingen en scheidingen van stof, die gelijk waren aan, of overeen- 

 komstig met die processen, die daarbuiten, in de ^'groote wereld" 

 (macrocosmus) , in het heelal , plaats hadden. 



Zonder over de dusgenoemde iatrochemie te willen uitweiden, moet 



• Chemie : Egyptische kunst , van Chem , Kern , Kemi : Egypte. Alchemie is Chemie 

 met bijvoeging van het arabisch bepalend lidwoord al. ïlet spraakgebruik onderscheidt 

 echter tusschen Alchemie of de goudmakerskunst , en Chemie of de eigenlijke scheikunde. 

 Men kan daarover nalezen w^at ik in den jaargang 1860 van dit Album gezegd heb 

 in een opstel over Alchemie. 



