BOERHAAVE ALS NATÜURONDERZOEKER. ^ 



gewezen , en wiens proefondervindelijke onderzoekingen op het gebied 

 der natuur- en scheikunde hem een onvergankelijken naam hebben 

 bezorgd. Hg kan de eerste scheikundige genoemd worden , die de schei- 

 kunde om haar zelve, als zuivere natuurnavorsching beoefende. Wars 

 van de heerschende theoriën , bouwde hij geene nieuwe op , maar 

 onderwierp de bekende scheikundige feiten aan een nieuw en nauw- 

 keurig onderzoek, en trachtte vooral de aanwijsbare bestanddeelen der 

 lichamen af te scheiden en te leeren kennen. Omtrent de scheikundige 

 inwerking der lichamen op elkander vormde hij zich, op den grond- 

 slag van zijne verkregen uitkomsten , voorstellingen , die in het wezen 

 der zaak overeenstemmen met de latere denkbeelden omtrent scheikundige 

 keurverwantschap. — De lucht was een der voornaamste onderwerpen 

 van zy ne onvermoeide onderzoekingen , en wel zoowel uit een scheikundig 

 als uit een natuurkundig oogpunt. Dat lucht tot de verbranding noodig 

 was, wist ieder. Maar boyle kwam tot de uitkomst, dat de tot dus- 

 ver aangenomen meening, dat een brandend lichaam een zeker vurig 

 beginsel aan de lucht afstond, ten gevolge waarvan het nu onbrand- 

 baar werd, onwaar was. Hij ontdekte ook dat de lucht, waarin iets 

 verbrandt, in volume vermindert en toonde daarenboven door proe- 

 ven het verband tusschen verbranding en ademhaling aan, voor zoover 

 hij de eerste was , die verkondigde , dat lucht , waarin niets branden 

 kan, ook voor de ademhaling ongeschikt is. Ware hij nog één stap 

 verder gegaan; had hij de hem zeer goed bekende gewichtsvermeerde- 

 ring der metalen bij de "verkalking" (oxydatie) met de door hem 

 ontdekte vermindering van het volume der lucht bij die verkalking 

 in verband gebracht, dan zou de scheikunde veel vroeger het tijdperk 

 zijn ingetreden dat later, door priestley, sciieele en anderen aan- 

 gekondigd, door LAVOISIER werd ingeleid. 



Maar ook zijne onmiddellijke opvolgers deden dien stap niet , en de 

 schuld daarvan lag hoofdzakelijk aan de door stahl ' uitgedachte 

 hypothese van het Phlogiston. Die hypothese kwam in 't kort hierop 

 neer, dat ieder door het vuur veranderbaar, d. i. brandbaar lichaam 

 daarom brandbaar is, omdat het een zeker, afzonderlijk echter niet 

 aanwijsbaar, bestanddeel (phlogiston) bezit, en wel des te meer daar- 

 van, naarmate het meer brandbaar is. Verbranding nu is volgens 



' Geokge ernst stahl, hoogleeraar te Halle, geboreu 1660 te Ausbach, overleden 

 als koninklijk lijfarts te Berlijn in 1744. 



