16 BOERHAAVE ALS NATUUllONDERZOEKER. 



beter, dan ooit vóór hem geschied was, het onderscheid aan tusschen 

 chemische verbinding en mechanische vermenging. 



Alle chemische verbindingen zijn volgens boerhaave's theorie uitwerk- 

 selen van aantrekking en afstooting tusschen de deeltjes der lichamen. 



Aan zijne leer over chemische verbinding sluit zich boekhaave's be 

 toog dat er geen algemeen oplosmiddel voor alle lichamen zonder 

 onderscheid , — geen "alkahest", zooals paracelsüs het genoemd had, — 

 kon bestaan en ooit ontdekt was. ^ 



Dat bij de verbinding van zuren en alkaliën een verzadigingspunt 

 intreedt, en dat daarbij de hoeveelheid zuur tot die van het alkali in 

 eene bepaalde verhouding staat, was reeds vroeger, minstens sedert 

 van helmont, bekend. Maar het begrip van salia neutra, — onzijdige 

 zouten , — dat later op het ontstaan der Stoechiometrie van grooten 

 invloed zou worden, dateert eerst van den tijd van boerhaave , daar 

 hij 't was , die dat begrip het eerst helder in het licht stelde , en wiens 

 invloed bewerkte dat de uitdrukking "neutrale zouten" van nu af al- 

 gemeen in gebruik kwam. 



Om niet te breedvoerig te worden , zal ik het hierbij laten , terwijl 

 ik omtrent de denkbeelden van boerhaave over de bijzondere leerstuk- 

 ken der chemie verwys naar het derde en vierde deel van kopp's Ge- 

 schichte der Chemie, voorzoover men zich niet de moeite wil getroos- 

 ten de Elementa zelve ter hand te nemen. 



"In Duitschland, Engeland en Frankrijk", zegt kopp, "werden boer- 

 haave's Elementa Chemiae spoedig door herhaalde nadrukken en verta- 

 lingen verspreid, — een werk dat het volledigste systematisch geordende 

 overzicht van het geheele scheikundige weten aanbood. Eene uiterst heldere 

 voorstellingswijze, die zich steeds onthoudt van alle grootspraak, is 

 het voorname karakter van dit boek, en wanneer ooit een leerboek 

 der chemie er toe bijdroeg, om de wetenschap te verbreiden, en an- 

 deren in staat te stellen om zelven met goed gevolg aan den voor- 

 uitgang dier wetenschap te werken , dan was het dat van boerhaave". 

 Ik voeg er bij, dat boerhaave door de methode der te zijnen tijde zoo 

 veel verder dan de chemie gevorderde en hooger geachte physica , op 

 het voetspoor van boyle, overal en altijd op de chemie toe te pas- 



' Reeds kunckel had dit laatste : t, w. dat er nooit een alkahest ontdekt en gebruikt 

 kon zijn, aaugeioond door de eenvoudige vraag te doen: "waarin de oude scheikundigen 

 dau toch wel hun universeel oplosmiddel zouden hebben bewaard?" 



