BOERHA.A.VE ALS NATUURONDERZOEKER. 19 



ervaring, zonder dat hij daarbij de mogelijkheid loochende van een 

 physiologisch standpunt der geneeskunde, zooals sydenham deed — en , 

 ten tweede, in zijne geneesmethode. Ik heb bij de uiteenzetting van 

 de verdiensten van boehhaave als scheikundige een paar malen het 

 getuigenis van een duitsch chemicus, kopp, aangehaald; laat ik thans 

 met betrekking tot boerhaave's geneesmethode gebruik maken van de 

 woorden van een anderen Duitscher , en wel van eenen , die over 

 boerhaave als geneeskundig theoreticus een zeer scherp, eenzijdig en 

 onbillijk oordeel velt; ik bedoel a. f. hecker. "Door zijne beperking 

 van het gebruik van aardachtige en verhittende geneesmiddelen" — 

 zegt HECKER — "verwierf boerhaave zich den dank der nakomeling- 

 schap. ' Veel meer nog dan sydenham, en stelliger dan deze, lette hij 

 overal op de voor zijne praktijk zoo eigenaardige indicatio vitalis ^; 

 hij schijnt zgne gansche pathologische theorie te vergeten, waar van 

 deze indicatie en van het voorschrijven van voedende, opwekkende 

 middelen spraak is. Constat üs quibus nutritur corpus! — het lichaam 

 bestaat uit dat, waarmede het gevoed wordt! — deze stelling zullen ook 

 de verlichtsten onzer hedendaagsche hervormers hunner waardig vinden. 

 Men behoeft slechts op te merken naar welke eenvoudige, maar werk- 

 zame middelen boerhaave steeds grijpt, waar het er op aankomt om 

 te handelen ; men behoeft slechts zijne zoo doelmatig ingerichte , voe- 

 dende en versterkende dieet na te gaan , om den juisten praktischen 

 blik te bewonderen, die den grooten man bij alle onjuiste theoretische 

 begrippen bijbleef. Onovertreffelijk is — eenige verkeerde theoriën daar- 

 gelaten — zijne bepaling van de juiste aanwijzingen voor ieder geval; 

 onovertreffelijk, bij de in zijn tijd heerschende zucht tot overladen 

 voorschriften , zijne eenvoudigheid in het voorschrijven van geneesmid- 

 delen ; want op deze , niet op zijne theoriën , is zijne beroemde spreuk ; 



' Oüdei' anderen ook daardoor , dat hij voor de moorddadige behandeling der pokken 

 met verhittende zweetdrijvende middelen , waarbij de lijders in eene warme kamer met 

 dekens en kussens overdekt werden en niet of weinig drinken mochten, de autiplilogis- 

 tische, verkoelende, methode in de plaats stelde en door zijn gezag in Nederland en 

 Duitschland ingang deed vinden. 



- Levens-aanwijzing, — in 't algemeen elke aanwijzing om het leven te be- 

 houden , maar in 't bijzonder die om bij dreigend levensgevaar door krachtige middelen 

 het- leven des lijders te rekken , opdat hij niet bezwijke voor men den tijd heeft po- 

 gingen tot zijn herstel aan te weudeu, — alsmede de aanwijzing om bij ongciiecsitlijke 

 ziekten ten minste het leven te bewaren. 



