20 BOERHAAVE ALS NATUUKONT^EHZOEKÈR. 



^^simplex veri sigilhim'" toepasselijk. ^ — En wanneer daarbij in later tijd 

 een felix niemeyer zich steeds als een vereerder van boerhaave deed 

 kennen, dan bestaat er genoegzame reden om aan dezen een hoogen 

 rang aan te wijzen onder hen, die aan den vooruitgang vooral der 

 praktische geneeskunst hebben gearbeid. 



De vermaardheid, die boerhaave zich als leeraar verwierf, ten ge- 

 volge waarvan zijne geschriften en later die zijner commentatoren 

 overal bestudeerd werden , en misscnien nog meer het groote aantal 

 studenten, dat uit alle landen van Europa naar Leiden stroomde om 

 zijne lessen te hooren, en die vervuld van geestdrift voor hun leermeester 

 en zijn onderricht weer naar huis terug keerden , deden de beginselen , 

 waarvan boerhaave uitging , alom ingang vinden , en werkten er zon- 

 der twyfel toe mede, om niet alleen de geneesmethoden te vereenvou- 

 digen , maar ook in het algemeen om de geneeskunde meer en meer te 

 leiden op den waren weg, — dien van natuuronderzoek. Vele hoog- 

 leeraren aan buitenlandsche universiteiten namen die beginselen aan, 

 maar vooral de hoogeschool te Weenen ondervond in hooge mate den 

 invloed van boerhaave , en wel door tusschenkomst van twee zijner uitste- 

 kendste leerlingen, gerard vam swieten en antoniös de haen , die tot 

 hoogleeraren aan die hoogeschool werden aangesteld. Daar vooral bleef 

 de geest van jjgerhaave nog lang nawerken. En "was het wel alléén 

 toeval dat juist aan diezelfde school in 1761 , dus in den tijd waarop 

 de beide genoemde leerlingen van boerhaave werkzaam waren, een 

 LEOPOLi) AUENBRUGGER ^ te voorschiju trad met zijn klein, maar hoogst 

 gewichtig boekje, het '•^Inventwn novwn\ dat wel niet terstond die 

 belangstelling ondervond, waarop het zoo terecht aanspraak mocht 

 maken , maar waarvan langzamerhand het groote gewicht werd be- 

 grepen, en dat gezegd kan worden het punt van uitgang te zijn geweest 

 van het thans alom en terecht zoo hooggeroemde zoogenaamd physisch 

 ziekenon der zoek tot herkenning vooral van ziekten der borstor- 

 ganen?" Wanneer wij denken aan 't geen gezegd is over den aard 

 der Boerhaavische waarneming als natuuronderzoek, voorts daaraan, 



* Die HeïVkunst auf ihren loegen zur Gewissheit , oder die Theorien, Systeme 

 und Heilmethoden der Aerzte seit Hippokrates bis au/ unsere Zeiten. JErf. und 

 Gotha 1819; S. 101. 



" Invenfum novum ex percussione thoracia humani ut signo ohsfrusos interni 

 p&cforis morhos delegendi. Vindobonae 1761. 8°. 



