DE MOTOE-llENNËS EN DE CALORISCHE POMP. 39 



Op de teekening (fig. 2) is dit buisje een J-vormig stuk, omdat, zooals 

 wij straks zullen zien, ditzelfde buisje in gemeenschap moet staan met 

 de calorische pomp, waarvan de figuijr insgelijks eene doorsnede geeft. 

 Voor den motor evenwel is dit natuurlijk niet noodig, en stellen wij 

 ons dus dit J-vormig stuk als een eenvoudig pypje of buisje voor. 



Wordt nu de bodem van den ketel T door eenige warmtebron ver- 

 hit , dan zal , zooals reeds gezegd is , het onderste gedeelte verwarmd 

 worden , terwijl het bovengedeelte , dank zij het water , niet noemens- 

 waard van temperatuur verandert. Door die verwarming van den ketel 

 zal dus ook de lucht , die zich , wanneer de verplaatser is opgetrok- 

 ken , in het onderste gedeelte daarvan bevindt , sterk worden verwarmd 

 en daardoor natuurlijk eene vrij hooge spanning verkrijgen. Deze span- 

 ning plant zich voort langs de ruimte , die opengelaten wordt tusschen 

 den binnenwand van den ketel en den buitenwand van den verplaat- 

 ser X , en vervolgens ook door de caoutchouc-buis S , waardoor de 

 zuiger a' met groote kracht wordt naar omlaag gedreven. Niet zoodra 

 echter zakt de verplaatser , of de verwarmde lucht , die zich in het 

 onderste gedeelte van den ketel bevond, zal naar het bovenste gedeelte 

 daarvan worden verplaatst. Hier wordt zij door dsn invloed van het 

 koelwater afgekoeld, waardoor zij minder ruimte zal innemen; er 

 ontstaat dus dien ten gevolge eene luchtverdunning , hetgeen aan 

 de dampkringslucht gelegenheid geeft den zuiger a' weer naar boven 

 te drukken, daar de buitenlucht vrijelijk op don onderkant van den 

 zuiger kan werken. Het spreekt van zelf dat deze op- en nedergaande 

 beweging van den zuiger op eene kruk-as het vliegwiel in eene rond- 

 draaiende beweging brengt , en deze ronddraaiende beweging van het 

 vliegwiel heeft , zooals reeds boven werd opgemerkt , eene op- en 

 nedergaande beweging van den verplaatser ten gevolge. Het laat zich 

 dus begrgpen, dat, wanneer men het vliegwiel eenmaal in beweging 

 heeft gebracht , het werktuig blijft werken zoolang de lucht in den 

 ketel T beurtelings wordt verwarmd en afgekoeld. 



De werking van dezen Motor kennende, zal het gemakkelijk vallen 

 ook die van de calorische pomp te begrijpen. Deze pomp bestaat uit 

 een cylindcrvormigen bak , die door eene zuigbuis met het water- 

 reservoir is verbonden. In dezen bak , die de klepkast genoemd wordt, 

 wordt de zuigbuis gesloten door de klep o , die zich naar boven opent. 

 In deze zelfde klepkast bevindt zich eene andere buis C (de persbuis) 



