42 I)E MOTOR-RENNES EN DE CALORISCHE POMP. 



kleine industrie den kamp tegen het fabriekswezen tot heden toe 

 niet met eenige hoop op goeden uitslag ondernemen. 



De hoogleeraar grove , in Hannover , hield onlangs over deze kwestie 

 eene voordracht , waaraan wij uit het Hanov. Gewerbeblatt het volgende 

 ontleenen: Bij de aanschaflBug van een drijfwerktuig voor de kleine 

 industrie speelt uit den aard der zaak een onderzoek naar den prijs 

 van den arbeid, welken de machine verrichten kan, eene groote rol. 

 Wanneer men tot voorbeeld neemt eene stoommachine van twee paar- 

 dekrachten, zoo kan men naar dien grondslag de onkosten berekenen 

 voor aanschaffing en onderhoud van een klein stoomwerktuig zoowel 

 als die van de calorische-machines en de gasmachines, waartoe dan 

 ook de petroleum machine gerekend wordt. 



Prof. GROVE komt dan tot de volgende resultaten: 



u. Eene kleine stoommachine kost per uur en per paarde- 



kracht ' ƒ 0.19 



b. Eene calorische machine, zooals die volgens het prin- 

 cipe van LEHMANN in Berlijn vervaardigd wordt, kost 



per uur en per paardekracht ruim „ 0.17. 



Hy merkt echter daarbij op, dat deze machine eene niet onbelang- 

 rijke ruimte vordert, waardoor de plaatsing op eene bovenverdieping 

 hoogst moeielijk wordt, te meer dewijl men daarbij eene groote hoe- 

 veelheid koelwater behoeft. Daarenboven moet de verhitting geruimen 

 tijd aanhouden, alvorens de machine behoorlijk werkt. 



c. De gasmachine van langen en otto kost per uur en 



per paardekracht, ongeveer ƒ 0.15 



Ook aan deze machine zijn intusschen zeer groote bezwaren verbon- 

 den. Zij maakt n. 1. zooveel geraas en veroorzaakt door de elkander 

 zonder ophouden opvolgende ontploffingen eene zoo sterke dreuning, 

 dat zij in de praktijk zeer weinig voldoet, vooral ook daar de damp- 

 kringslucht door de zich ontwikkelende gassen zóó verontreinigd wordt , 

 dat do ademhaling der arbeiders daardoor wordt bemoeielijkt. 



ber aflevering van de Vragen des Ttjds jaarg. 1875. Dit opstel, waarvuu wij de lezing 

 aaa ecu ieder, die belang stelt iu het lot van den arbeider, aanbevelen, is getiteld: 

 Stoommachines en Volkswelvaart. 



' Bij de berekening der kosten werden natuurlijk ook de renten van het aansehafffings- 

 kapitaal en de slijtage der machine in rekening gebracht. Dit geldt ook voor de overige 

 berekeningen. 



