48 IETS OVEK DE AMMONIAK-KWESTIE 



stof, de assimileerbare stikstof, zonder welke geen plant, dier of 

 mensch leven kan, vernietigen? 



Dat dit by de lijkverbranding, althans voor een zeer groot gedeelte , 

 geschiedt, is zeker. De heer fr. stelt wel is waar de mogelijkheid dat 

 daarbij een deel der stikstof weder als salpeterzuur te voorschijn komt , 

 maar erkent zelf het niet te weten. Ik weet het evenmin; en daar 

 elke redeneering alleen hetgeen men weet tot grondslag mag nemen , 

 zoo kunnen wij dit punt voorloopig laten rusten. Waarschijnlijk komt 

 mij echter zulk eene salpeterzuurvorming niet voor, wanneer de ver- 

 branding namelijk in de hooge temperatuur van een Siemenschen 

 oven plaats heeft. 



Wat wij dus wel weten is: dat met elke lijkverbranding een zekere 

 hoeveelheid van dadelijk assimileerbare stikstof, met andere woorden 

 van voedsel vernietigd wordt, terwijl in het gunstigste geval diezelfde 

 stikstof eerst na een langen omweg misschien tot het orgaiiische rijk 

 turugkeeren zal , maar al dien tijd geen deel neemt aan den kringloop 

 van het organische leven en derhalve zoolang nutteloos is. 



Waarschijnlijk plooit zich hier de mond van een tot het achttiental 

 ' behoorenden lezer tot een glimlach , en roept hij uit of denkt althans : 

 "Elke lijkverbranding eene vernietiging van eene hoeveelheid voedsel! 

 Hoe geweldig overdreven!" Ik zeg het hem na. Maar om eene zaak 

 duidelijk in het licht te stellen , kan het soms goed zijn haar door 

 het mikroskoop der verbeelding te bezien. 



Indien iemand die een zeker kapitaal bezit, — stel ƒ 100.000 — 

 van welks renten hij met eenig overleg fatsoenlijk kan leven, jaarlijks 

 één rijksdaalder meer dan zijn iukomeu bedraagt uitgeeft , dan zoude het 

 voorzeker zeer overdreven zijn zulk een man een verkwister te noe- 

 men, en zijne kinderen zullen het na zijn dood waarschijnlijk in het 

 geheel niet merken, dat hun vader zijn kapitaal verminderd heeft. Doch 

 indien diezelfde man jaarlijks honderd rijksdaalders boven zijn inkomen 

 uitgeeft , — misschien daarbij rekenende op een zoogenaamd meevalletje , 

 dat echter gewoonlijk uitblijft — dan kan hij wel is waar die jaar- 

 lijksche kapitaalvermindering tot in hoogen ouderdom volhouden zon- 

 der zich te bekrimpen , maar zijne kinderen zullen , wanneer zij na 

 zijnen dood de boeken nazien, toch zeggen of denken: ''dat had vader 

 niet moeten doen." 



Zoo nu is het ook met de lijkverbranding. 



Pet verbranden van een betrekkelijk klein getal van lijken, b. v. 



