IN VERBAND MET DE LIJKVERBRANDING. 49 



gelyk aan dat der leden van alle thans bestaande vereenigingen tot 

 bevordering der lijkverbranding, zonde vermoedelijk geen noemens- 

 waardigen invloed op de prijzen van brood en vleesch hebben. Maar 

 die invloed zoude zich wel degelijk doen gevoelen, wanneer de lijk- 

 verbranding algemeen het begraven verving. Ik wil hier niet in bere- 

 keningen treden , die het kieschkeurig oor van het meerendeel der Album- 

 lezers wellicht kwetsen zouden, maar laat deze aan elk deskundige 

 over, die weet hoeveel gemiddeld een menschelijk lichaam aan voe- 

 dingswaarde vertegenwoordigt en daarbij bedenkt , dat alleen in Europa 

 gedurende een eeuw minstens achthonderd millioen menschen sterven. 



Vraagt men mij nu : of ik op dien grond de lijkverbranding voor 

 eene ongeoorloofde zaak houd, dan kan ik niet anders antwoorden 

 dan ik reeds vroeger deed. Dit hangt geheel van de omstandigheden 

 af. Mag men , met het oog op de nakomelingschap , geen voorstander 

 der lijkverbranding zijn , evenmin mag men , met het oog op de leven- 

 den, de gevaren voorbij zien, waaraan deze door het begraven der 

 lijken kunnen zgn blootgesteld. Op een slagveld , waar duizenden 

 gevallen zijn, zal de verbranding der lijken voorzeker de voorkeur 

 verdienen; evenzoo in landen, waar de bevolking zoozeer in dichtheid 

 is toegenomen, dat er geen geschikte begraafplaatsen, ver genoeg van 

 de bewoonde streken , meer zijn overgebleven. 



Hier te lande echter bestaat die behoefte nog volstrekt niet. Eicht 

 eenige gedeelten onzer uitgestrekte heidevelden tot begraafplaatsen in , 

 en binnen weinige jaren zallen de lijken uit alle steden en dorpen 

 van Nederland langs de spoorwegen daarheen kunnen worden gevoerd. 

 Daar zullen die lijken niet alleen niet schaden maar integendeel nut 

 doen. Uit een hygiënisch standpunt is dit zeker een rationeeler plan 

 dan dat der lijkverbranding. Maar het heeft bovendien het voordeel 

 van een uitvoerbaar plan te zijn , dat , in weerwil van de ook daaraan 

 verbonden bezwaren, toch niet stuiten zal op zoo onoverwinlijke voor- 

 oordeelen als bij zeer velen tegen de lijkverbranding bestaan. 



Daarom, mijne heeren! Leden van de Vereeniging voor lijkverbran- 

 ding, onder welke ik vele geachte bekenden en waarde vrienden tel, 

 houdt het mij ten goede wanneer ik van u in meening blijf verschillen 

 ten opzichte van het doelmatige der door u aangewende pogingen om 

 eene betere behandeling der dooden dan die welke tot dusverre plaats 

 heeft, ingang te doen vinden. Ik acht en eer die pogingen, al beschouw 

 ik deze voor het oogenblik als loutere krachtsverspilling. Maar geeft 



4 



